Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Meslek Bilimleri (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEHİYE ATEŞ
Danışman: Meltem Tan Uygun
Özet:
Diyabeti tedavi etmek için çok sayıda ilaç geliştirilmiştir. Pirazol türevlerinin güçlü antidiyabetik ajanlar olduğuna litratürde yer verilmiştir. Çoğunlukla, pirimidinle kaynaşmış heterohalkaların, özellikle α-glukosidaz ve/veya α-amilaz gibi diyabetle ilişkili etkili enzim inhibitörleri oldukları gösterilmiştir. α-amilaz ve α-glukosidaz gibi nişastayı glikoza parçalayan enzimler, kan şekeri seviyelerinin düzenlenmesi için hayati öneme sahiptir. α-amilaz ve α-glukosidaz inhibitörleri bu süreci geciktirerek emilen glikoz miktarını azaltır. Tedavide kullanılan bazı ilaçların hipoglisemi, kilo alımı, gastrointestinal stres gibi olaylara sebep oldukları ve kanser riski taşıdıkları belirtilmiştir. Bu sebeple yeni ilaçların tasarımı önem kazanmıştır. Literatürde pirazol halkasının biyolojik etki potansiyellerinden ve pirazol halkası içeren bisiklik yapıların hiperglisemik potansiyellerinden bahseden çalışmalar olmakla beraber pirazolopirazinon yapısını içeren moleküllerle ilgili araştırmanın yer almadığı görülmekte olup, proje kapsamında sentezlenecek moleküllerin ve ilgili aktivite çalışmalarının bu araştırmalara katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Bu tez çalışması kapsamında da öncelikle pirazol halkası içeren yeni bisiklik yapıdaki pirazolopirazinon halka sisteminin tasarımı, literatürden farklı bir yöntem ile yeni türevlerinin sentez, saflaştırma ve karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Sentezlenen türevlerin hiperglisemi tedavi edebilme potansiyelinin araştırılması maksadıyla alfa amilaz enzimi üzerindeki inhibisyonları ölçülmüştür. Sentezi yapılan 9 yeni bileşiğin kontrol inhibitörü olan Akarboz ile kıyaslandığında 5, 10, 20 ve 40 µM konsantrasyonlarda a-amilaz aktivitesini istatistiksel açıdan anlamlı oranda azaltmadığı tespit edilmiştir.