Akademik Veri Yönetim Sistemi
Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2026 - 2028
Osmanlı dönemi Eski Van Şehri, kökeni Urartu Devleti’nin başkenti Tuşpa’ya uzanan çok katmanlı bir yerleşim olup, 20. yüzyılın başındaki çok yönlü tarihsel süreçler sonucunda zamanla kullanım dışı kalmış ve kent dokusu büyük ölçüde ortadan kalkmıştır. Günümüzde bölgede kısmi arkeolojik kalıntılar ile az sayıda tekil mimari yapı bulunmaktadır. Alan, arkeolojik sit statüsüne sahip olup Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer almaktadır. Ancak bu güçlü koruma statüsüne rağmen, alanın kültürel kimliğini somut ve somut olmayan unsurlarıyla bütüncül biçimde görünür kılacak bir yaklaşım literatürde bulunmamaktadır. Kentin kültürel, sosyal, ekonomik ve dini yaşamına ile kentsel doku ve mimariye ilişkin çalışmalar mevcut olsa da veriler parçalıdır ve somut olmayan kültürel niteliklerin tarihsel mekânsal karşılıklarıyla birlikte değerlendirilmesi eksiktir.
Bu araştırma, yok olmuş bir kültürel miras alanında somut olmayan nitelikler ile bunların mekânsal karşılıklarının günümüzde kültürel miras bilinci ve farkındalığı üretme amacıyla dijital ortamda nasıl belgelenip temsil edilebileceğini incelemektedir. Çalışmanın özgün değeri, Eski Van Şehri’nin büyük ölçüde kaybolmuş somut ve somut olmayan unsurlarını çağdaş koruma kuramları doğrultusunda bütüncül olarak ele alarak dijital belgeleme yöntemleriyle yeniden görünür ve anlamlandırılabilir bir kültürel bellek modeli oluşturmasıdır.
Araştırma; Osmanlı Arşivi belgeleri, Türkçe kaynakların yanı sıra Ermeni ve Batı kaynaklı tarihsel yayınlar, salnameler, resmi kayıtlar, seyahatnameler, tarihî haritalar, fotoğraflar, gravürler, arkeolojik raporlar, müze-koleksiyon verileri ile sosyal medya ve sözlü tarih paylaşımlarını bütüncül biçimde değerlendirerek somut ve somut olmayan nitelikleri belirlemektedir. Miras değerleri uluslararası koruma belgeleri doğrultusunda açıklanacak; ardından bu miras ArcGIS StoryMap kullanılarak bütüncül bir dijital anlatı hâlinde yeniden kurgulanacaktır. Proje, toplumsal farkındalığı artıran ve disiplinler arası işbirliğine açık sürdürülebilir bir dijital platform üretmeyi hedeflemektedir.