Manevi Danışmanların Mesleki Psikolojik Yeterlilikleri ve Ruhsal Dayanıklılık Deneyimleri Üzerine Nitel Bir İnceleme


Küçük B.

TÜBİTAK Projesi, 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı, 2025 - 2026

  • Proje Türü: TÜBİTAK Projesi
  • Destek Programı: 2209-A - Üniversite Öğrencileri Araştırma Projeleri Destekleme Programı
  • Başlama Tarihi: Kasım 2025
  • Bitiş Tarihi: Kasım 2026

Proje Özeti

2010 yılından beri faaliyette olan manevi danışmanlık hizmeti çeşitli din görevlilerinin insanların çeşitli yaşam olayları karşısında anlam, umut ve yeniden yapılandırma imkânı bulabilmelerini sağlamayı amaçlayan eğiticilik ve öğreticiliğin daha üstünde bir hareket olarak destekleyicilik ve rehberlik hizmetlerini içeren Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı görevlileri tanımlamaktadır. Bu görev tanımın anlamı bakımından danışmanlık hizmetini içerir; bu durum da psikolojik danışmanlık yapan bireylerde mesleki yeterliliğin ve danışmanın kendi ruhsal dayanıklılığının sürekli sınanması ve kendilerini bu alanlarda geliştirmelerini zorunluluk haline getirmektedir. Söz konusu bu proje ile gerçekleştirilecek araştırma psikolojik açıdan manevi danışmanların mesleki yeterlilik ve ruhsal dayanıklılık durumlarını derinlemesine incelemeyi, görev sürecinde manevi danışmanın mesleki yeterliliğine işaret edecek ve manevi danışmanın ruhsal dayanıklılığını test eden durumları nitel araştırma yöntemiyle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Böylece hem konu hem de konunun çalışılmasında tercih edilen yöntem bakımından araştırmanın özgün bir çalışma olacağından bahsedilebilir.

Araştırmada nitel araştırma yönteminin durum çalışması deseni kullanılacaktır. Araştırma grubu amaçlı örnekleme yöntemiyle oluşturulacak, farklı kurumlarda görev yapan, farklı demografik özelliklere sahip 8-12 manevi danışman ile gerçekleştirilecektir. Araştırma grubu ile sözlü görüşmeler yapılarak veri toplanacak, veriler tematik nitel analiz yöntemi aracılığıyla çözümlenecektir.

Proje 3 yürütücü tarafından bir danışman koordinatörlüğünde yürütülecektir. Projenin 4 faaliyet temelinde ve 9 ay sürede yürütülmesi planlanmıştır.

Projeden elde edilecek sonuçlarla manevi danışmanların mesleki yeterlilik ve ruhsal dayanıklılık durumları anlaşılacaktır. Böylece manevi danışmanın bizzat kendisinin ağzıyla içinde bulunduğu pozisyonu nasıl değerlendiriyor olduğu anlaşılacaktır. Projenin sonuçlarıyla Diyanet İşleri Başkanlığı’nın manevi danışmanların psikoloji ve psikolojik danışmanlıkla ilgili ne gibi geliştirme ve iyileştirmeler yapabileceğine yönelik öneriler sunulması sağlanacaktır. Bunun yanında elde edilecek sonuçların proje ekibi tarafından öğrenci kongrelerinde sözlü bildiri şeklinde sunulmasıyla literatüre katkıda bulunulacak ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi bünyesinde çeşitli konferans, panel ve seminerlerde sonuçlar paylaşıma açılacaktır. Yapılacak bu projenin hedef beklentilerinden biri de konuya ilgi duyan araştırmacılar için yeni lisansüstü araştırmalara ışık tutabilecek olmasıdır. Araştırmanın psikolojik çerçevede oluşturulmuş olması mesleki yeterlilik ile ruhsal dayanıklılık temellerinde bütüncül bir kavramsal bakış açısını önermekle kalmayıp aynı zamanda içsel kaynakları güçlendirecek danışmanlık modeli açılımı fikrine imkân tanımasıyla ilahiyat ve psikoloji disiplinleri arasında köprü kuran interdisipliner bir anlayışa sahip olması önem arz etmektedir.

 Projenin doğrudan ve derinlemesine biçimde manevi danışmanların verdikleri hizmetle ilgili bireysel düşüncelerini içermesi bakımından, proje sonuçlarının manevi danışmanlık hizmetlerinin niteliğinin artırılabilecek bir öz değerlendirme niteliği taşıdığını, manevi danışmanlara yönelik eğitim programları geliştirilmesine, kurum içi ve alana yakın farklı birimlerin süpervizörlüğünde manevi danışmanlık süreçlerinin yapılandırılması ve kurumsal destek modellerinin yapılandırılmasını içeren uygulamaya dönük katkılar sunması beklenmektedir.