Rus Arşiv Belgeleri Işığında Kafkasya`dan Osmanlı`ya Zorunlu Göç (1860-1865)
Bozkurt U. (Yürütücü)
Türk Tarih Kurumu, 2026 - 2027
- Proje Türü: Türk Tarih Kurumu
- Başlama Tarihi: Şubat 2026
- Bitiş Tarihi: Ağustos 2027
Proje Özeti
Çalışmanın amacı, Rus arşiv belgeleri ışığında Kafkasya'dan Osmanlı topraklarına yapılan zorunlu göç sürecini analiz etmektir. Aynı zamanda Kafkasya'dan göç edenlerin kimler olduğunu, Osmanlı topraklarının hangi bölgelerine ne oranda iskân edildiklerini ortaya çıkarmaktır. Bunun için Rus arşiv belgelerindeki bilgilerden istifade edilecek ve elde edilen bulgular tarihsel bağlam ve karşılaştırma yöntemleri uygulanarak konu etraflıca irdelenecektir. Çarlık Rusyası'nın tuttuğu raporlarda göçmenlerin isimleri, yaşları ve cinsiyetlerini gösteren birçok bilgi mevcuttur. Bununla birlikte, göçmenlerin niteliklerine göre göç sürecine dahil edildikleri ve Osmanlı topraklarına gelmeden önce yaşadıkları sorunlar açıkça ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Çarlık Rusyası'nın arşiv belgelerinden elde ettiğimiz bilgilerle literatürde yer alan bilgiler bir bütünlük oluşturabilecektir. Çünkü literatürümüzde olmayan birçok bilgiye Rus arşiv kayıtları vasıtasıyla ulaşabileceğimiz gibi, Osmanlı Devleti’nin göç politikasını yönetmede ne ölçüde başarı elde ettiğini görme imkânına da sahip olacağız. Osmanlı Devleti, göç edenlerin nitelikleri ve hangi bölgeden geldiklerine dair bilgilere vakıf olmadığı gibi, onları iskân sürecine dahil ederken de etraflıca inceleme fırsatı elde edememiştir. Bunların sebebi, göçmenleri muhacir olarak değerlendirmesi ve zamanın kısıtlı olmasıdır. Bunun yanı sıra, göçmenlerin Osmanlı toplum yapısının şekillenmesindeki rolleri ile Osmanlı Devleti'ni siyasi, sosyal ve ekonomik açılardan ne ölçüde etkiledikleri de incelenecektir.