A Comparative Analysis on the Turkish Translations of Metaphors in D. H. Lawrence's Two Novellas The Fox and The Virgin and the Gipsy in Terms of Root Analogies
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Mütercim-Tercümanlık, Türkiye
Tez Danışmanı: Korkut Uluç İşisağ
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Kavramsal eğretilemeler,
20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Çeviribilim’de çevrilebilirlik
meselesinin odağında yer almıştır. Son yıllarda yapılan çalışmalar, geleneksel
görüşlere meydan okuyarak, önceden belirlenmiş kavramsal eğretilemelerle
örtüşmeyen eğretilemeleri açıklamanın yolunu açmıştır. Bu çalışma, Goatly’nin
(1997) hedef ve kaynak alanları aynı veya farklı soyutlama düzeyinde olan kök
analoji terimini benimser. Derlem, D. H. Lawrence’ın The Fox ve The
Virgin and The Gipsy adlı kısa romanlarından ve bu eserlerin iki farklı
dönemde çevrilen Türkçe çevirilerinden oluşmaktadır. Bu şekilde, çalışma soyut
hedef alanların yanı sıra somut hedef alanların varlığını vurgulamayı,
eğretilemelerin Türkçe çevirilerini her bir kaynak eserin iki farklı çeviri
metinlerinde karşılaştırmalı olarak çözümlemeyi ve ayrıca dört çevirmen tarafından
benimsenen çeviri yöntemlerini Toury’nin (1995) normları ışığında açıklamayı
amaçlamaktadır. Bu çalışmada ürün odaklı yaklaşım doğrultusunda nitel bir
yöntem olan içerik analizi yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda 17 kök analoji
tespit edilmiştir. Hem soyut hem de somut alanlarda paylaşılan kök analoji, en
fazla örnekle hayvan odaklı kavramları içermektedir. Analizler için ufak
eklemelerle birlikte Newmark (2001) ve Kövecses (2005) tarafından önerilen
ayrıntılı bir sınıflandırma kullanılmıştır. Sonuç olarak, ilk çeviri metinleri
arasında taban tabana zıt bir eğilim gözlemlenirken, ikinci çeviri metinlerinin
tercümanları kök analojiyi yeniden üretme eğiliminde olmuşlardır. Erek dildeki
orijinal kök analojiyi yenisi ile değiştirmek için soyut hedef alanların daha
uygun kaynaklar olduğu sonucuna varılmıştır. Ayrıca bu çalışma çevirmenlerin
çeviri metinlerinde kök analojiyi korumak için ekleme, çıkarma, farklı ifadeler
veya karşılaştırma işaretleri gibi bir dizi alt yöntemden yararlandıklarını
göstermiştir. Kök analojinin korunmadığı durumlarda sırasıyla mecaz olmayan
açıklama, silme ve kaynak eserdeki kök analojinin yeni bir kök analoji ile
değiştirilmesi yöntemleri kullanılmıştır.