Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih (Dr), Türkiye
Tez Danışmanı: Rahmi Tekin
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
Osmanlı tarihini bir bütün olarak anlayabilmek için
yaşanan siyasî hadiselerin yanında devletin siyasetine tesir eden
sosyo-ekonomik ve hukukî meselelerin de incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle
çalışmada XVII. yüzyılda Osmanlı Devleti’nin egemenliğindeki topraklarda
meydana gelen göçler ve bu göçler neticesinde vuku bulan problemlerin
çözümlenişi ele alınmıştır. XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren başlayan
buhranlar ve iktisadî sıkıntılar XVII. yüzyılda artarak devam etmiştir. Celâlî
isyanlarının neden olduğu tahribat Anadolu’nun birçok bölgesinde köylerin boşalmasına
sebep olmuştur. Bu durum devletin temel yapı taşı durumunda olan ziraî üretimin
aksamasına zemin hazırlamıştır. İçte yaşanan hadiselerin yanında Avrupa’da
devam eden muharebeler ve doğu sınırında İran ile yaşanan savaşlar devleti zor
durumda bırakmıştır. Dıştaki savaş cepheleri ve içteki sarsıntılardan ötürü bu
yüzyılda pek çok göç hareketi vuku bulmuştur.
Osmanlı Devleti göç hareketlerini
sistemli yönetmek için bir iskân metodu uygulamaya başlamıştır. Göç eden toplulukları kalıcı halde yerleştirme siyaseti
izlemeye gayret etmiştir. Özellikle sürekli hareket halinde olan göçebe
aşiretler ve konar-göçer taifeleri belirli topraklara iskân etmeye çalışmıştır.
Yine bu iskânlar neticesinde yaşanan sorunlardan ötürü sürgün politikasına
başvurarak devlete karşı şekavet hareketlerinde bulunup devlete itaat etmeyen
grupları veya kişileri bir nevi sürgün yöntemiyle zorunlu iskânlara tabi
tutmuştur. Ayrıca bu yüzyılda vazifesini tam yerine getirmeyip aksatan üst
düzey devlet görevlilerinin bir kısmını çeşitli yerlere sürgün etmiştir. Yaşanan
göçler neticesindeki iskân faaliyetleri kısmen başarılı olmuştur. Ancak
iskânlar devletlerin iktisadî ve idarî meseleleri ile yakından alakalı
olduğundan, Osmanlı Devleti’nde içte ve dışta meydana gelen göçlerin giderek yoğunlaşması,
savaşlar ve merkezî hazinenin boşalması gibi etmenler yapılan iskânların tam
başarıya ulaşmasını engellemiştir.
Anahtar
Kelimeler : Osmanlı Devleti, XVII.
Yüzyıl, Göç, İskân, Sürgün.
Sayfa
Sayısı : Xİİ+305
Danışman :
Doç. Dr. Rahmi TEKİN