Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Özlem Sağıroğlu Demirci
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Bu çalışma, kültürel miras alanlarında yer alan sit alanlarının korunmasının toplumsal ve tarihsel önemine vurgu yaparak geleceğe aktarılmasını ele almaktadır. Sit alanlarının korunması sürecinde karşılaşılan zorluklar, özellikle farklı sit türlerinin bir arada bulunması durumunda hangi alanlara öncelik verilmesi gerektiği konusu üzerinden ele alınmıştır. Bu süreçte, öznel yaklaşımlar ve subjektif değerlendirmelerin öne çıkması, karar alma mekanizmalarını karmaşık hale getirmektedir. Bu zorlukların üstesinden gelmek ve karar vericilere rehberlik etmek amacıyla, çok kriterli karar verme süreçlerine dayalı, değer odaklı bir karar destek sistemi önerilmektedir. Önerilen sistemin temelini, değerlendirme yöntemi olarak Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) destekli model oluşturmaktadır.Çalışma kapsamında, karar destek sisteminin oluşturulması için alanında uzman kişilerle iki aşamalı anket çalışması gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada, kültürel ve tarihi değerler açısından önem arz eden kriterlere ulaşmak amacıyla çalışma yapılmış; ikinci aşamada ise kentsel ve arkeolojik değerleri bünyesinde barındıran Konuralp Kentsel Arkeolojik Sit Alanı örnek olarak seçilerek, ilk aşamada ortaya çıkan kriterler üzerinden değerlendirilmiştir. Seçilen alan üzerinden model test edilerek, taşıdığı çoklu değerler ve bu alana yapılacak müdahaleler arasında önem sıralaması yapılmıştır. Çalışmada önerilen karar destek sistemi, özellikle karma sit alanları gibi koruma kararı alınırken birçok farklı kriterin değerlendirilmesi gereken alanlarda etkili bir yöntem olarak öne çıkmakta; Kentsel ve arkeolojik sit alanlarının korunmasına yönelik kararların daha sağlıklı ve sürdürülebilir bir şekilde alınabilmesinde etkin olmaktadır. AHP yöntemi kullanılarak geliştirilen bu sistem, uzmanların ve paydaşların katılımıyla Karar vericilerin koruma kapsamındaki tüm kriterleri bir arada önem sıralamasıyla görmesini ve bütüncül bir bakış açısı kapsamında karar vermesini kolaylaştırmakta; öznel değerlendirmelerin kültürel miras üzerinde oluşturacağı olumsuzlukların üstesinden gelmek mümkün olmaktadır.