PENTİLENTETRAZOL İLE OLUŞTURULMUŞ İN VİTRO NÖROTOKSİSİTE MODELİNDE TRPM2 KATYON KANALI ARACILIĞI İLE VALPROİK ASİT ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

Tez Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul Tıp Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tez Danışmanı: Prof. Dr. Muhammet Bektaş, Prof. Dr. Yasin Tülüce

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Desteklendiği Program: Diğer

Özet:

Ahlatcı, A. Pentilentetrazol ile Oluşturulmuş İn Vitro Nörotoksisite Modelinde TRPM2 Katyon Kanalı Aracılığı ile Valproik Asit Etkisinin Araştırılması. İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyofizik ABD. Doktora Tezi, İstanbul. 2023.

SH-SY5Y nöroblastoma hücreleri, nörotoksik maddelerin hücresel ve moleküler mekanizmalarını aydınlatılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Pentilentetrazol (PTZ) bir tetrazol türevidir ve in vivo epilepsi modeli oluşturmak için en yaygın kullanılan kimyasal olmasına rağmen, nöronal hücrelerdeki etki mekanizması hala tam olarak açıklanamamıştır. Valproik asit (VPA), günümüzde en yaygın kullanılan antiepileptik ilaçlardan biridir. Bu tez çalışmamızda, SH-SY5Y hücrelerinde PTZ kaynaklı nörotoksisite üzerine VPA'nın nöroprotektif etkisini ve TRPM2 kanal aktivasyonunun bu mekanizmadaki rolünü araştırdık. SH-SY5Y hücrelerinde nörotoksisite modeli PTZ ile oluşturuldu. Hücrelerde oluşan nörotoksisite üzerine etkilerinin incelenmesi için VPA ve TRPM2 kanal antagonisti N-(p-amilsinnamoil) antranilik asit (ACA) eklendi. VPA ve TRPM2 kanalının rolü ELİZA kitleri ve patch-clamp tekniği ile değerlendirildi. Öncelikle ELİZA kitleri ile hücrelerde antioksidan (GSH ve GSH-Px), oksidatif stres (MDA ve ROT) ve proinflamatuvar faktörlerlerin (IL-1β, IL-6 ve TNF-α) seviyeleri belirlendi. Daha sonra hücrelerde TRPM2 kanal aktivasyonu hem ELİZA kiti hem de patch-clamp yöntemi kullanılarak tespit edildi. Ayrıca gruplar arasında kaspaz-3, kaspaz-9 ile apoptoz ve CCK-8 testi ile de hücre canlılığı seviyeleri belirlendi. Çalışma sonuçlarına göre, TRPM2 kanalının PTZ ile indüklenen hücrelerde hasar oluşumunda önemli rol oynayabileceği gözlendi. Bununla beraber, VPA’ nın hücrelerde oksidatif stresi ve inflamasyonu baskılayarak TRPM2 kanal aktivasyonunu da baskıladığını gözlemledik. SH-SY5Y hücrelerinde PTZ ile indüklenen nörotoksisitede VPA’nın koruyucu etkisi ile birlikte TRPM2 kanalı rolünün ilk kez araştırıldığı çalışmamızda; VPA tedavisinin ve TRPM2 kanal inaktivasyonu ile birlikte PTZ kaynaklı nörotoksisitenin baskılanabileceğini belirledik.