Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Ali Sinan Bilgili
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
"XVI. Yüzyılda Anadolu'da Varsak Türkmenleri" başlıklı bu çalışmada, zikredilen yüzyıl itibariyle Anadolu'da yaşayan Varsakların tarihi, yayıldığı coğrafi bölgeler (sancak ve kazalar), boy teşkilatı, idarî ve ekonomik yapıları ve nüfusları incelenmiştir. Çalışmamızda Osmanlı arşiv belgeleri, yayınlanmış belgeler, kronikler ve araştırma eserler kaynak olarak kullanılmıştır. Arşiv belgeleri içerisinde en önemli kaynaklar ise Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde ve Tapu-Kadastro Genel Müdürlüğü Kuyud-ı Kadime Arşivi'nde bulunan tapu-tahrir defterleridir. Bunun yanısıra İstanbul Belediyesi Atatürk Kitaplığı'nda tespit edilen II. Bayezid dönemine ait bir in'am defteri çalışmamız için önemli bir kaynak olmuştur. Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi'nde yer alan belgeler ile Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri'ndeki mühimme defterleri, Ali Emiri, maliyeden müdevver defterler, Sadâret Mektubî Kalemî Umum Vilâyât v.s. tasniflerde yer alan belgeler de çalışmamızda kullanılmıştır. Çalışmamız giriş, üç bölüm, sonuç ve eklerden oluşmaktadır. Böylece parçadan bütüne (tümevarım) yöntemi kullanılmaya çalışılmıştır. Çalışmanın giriş kısmında araştırmanın amacı, önemi ve kaynaklarından bahsedilmiştir. Birinci bölümde kaynak ve araştırma eserlere dayanılarak Varsak tarihi ayrıntılı bir şekilde işlenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde Varsakların XVI. asırda dağıldıkları coğrafi saha Osmanlı sancak/kaza teşkilatı kapsamında ele alınmış, boy teşkilatı, boy idari yapısı ve sancak bazında nüfusları hakkında arşiv vesikaları ışığında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde Varsakların iktisadi hayatları ve tabi' oldukları vergiler ele alınmıştır. Sonuç bölümünde ise araştırmamız neticesinde elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir. Ekler kısmına ise ana metindeki ahengi bozmaması için oraya koymadığımız tablolar bulunmaktadır.