Gazeteci Kurgusuyla Toplumsal Eleştiri: Yitik Kuşak'ın Gazeteci Romancıları
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dili Ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Ahmet Beşe
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışma, 20. yüzyıl Amerikan edebiyatında önemli bir dönemi simgeleyen Yitik Kuşak yazarlarından Ernest Hemingway, John Steinbeck ve John Dos Passos'un bazı eserlerini edebi gazetecilik bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Edebiyat ve gazetecilik gibi iki ayrı tür, kesiştiği noktalar üzerinden bir araya getirilmeye çalışılmış hem gazeteci hem de yazarlık kimlikleri ortak bir düzlemde değerlendirilerek çeşitli örneklerle ortaya konulmuştur. Bu bağlamda Hemingway'in Çanlar Kimin İçin Çalıyor, Güneş De Doğar, Nick Adams Öyküleri; Steinbeck'in Ben Bir Devrimciyim, Gazap Üzümleri, Köpeğim Charley ile Amerika Yollarında; Dos Passos'un ise A.B.D. gibi eserler birincil kaynaklar olarak ele alınmıştır. Toplumcu gerçekçi arka planı ile ele alınan bu eserlere; edebi gazetecilik, gazeteci-edebiyatçı bakış açısı ile savaş, röportaj anlatıları ve toplumsal eleştiri ve ideoloji başlıkları altında incelenmiştir.
İki büyük dünya savaşına tanıklık eden bu yazarlar, yazın hayatlarına muhabir olarak başlayıp muharrir olarak devam eden isimlerdir. Dolayısıyla bu edebi şahsiyetler dönemin olaylarına hem gazeteci hem edebiyatçı olarak bakabilmişlerdir; bu sanatçılar yaşadıkları dönemde iki büyük dünya savaşı, Büyük Buhran, ekonomik çöküş, siyasi bunalım, büyük göçler gibi büyük paradigmatik değişimlere kapı aralayan olaylara tanıklık etmişlerdir. Örneğin, gazetecilik kariyerlerine başladıktan kısa bir süre sonra dönemin konjonktürel realiteleri gereği kendilerini savaşın içerisinde bulmuşlardır. Her üç isim de savaş muhabiri olarak savaşlara katılmış, farklı cephelerde ve ülkelerde çeşitli gözlemsel deneyimleri örgüleyerek eserlerine aktarmışlardır. Bununla birlikte hem kendi ülkelerinde hem de farklı ülkelerde birtakım sarsıcı gelişmeleri de gazeteci olarak izlemiş, bu gelişmelere ilişkin izlenimlerini çeşitli yayın organlarında yayımlamışlardır. Bu yazarlar edindikleri birikimlerini ve gözlemlerini çeşitli gazetelerde yayımladıktan sonra bunları edebi eserler olarak içinde yaşadıkları topuma kazandırmışlardır. Toplumun kanayan yaralarını toplumcu gerçekçi bir bakış açısıyla tanımlanabilecek, bir takım politik ve ideolojik konu ya da kavramları kurgusal olmayan hikâye, röportaj ve benzeri anlatımlar biçimleri aracılığı ile aktarmışlardır. Bu eserler dönemin politik iklimine dayalı olarak klasik birer savaş romanı biçiminde görülse de bu çalışma söz konusu eserlerin çoğunlukla göz ardı edilen edebi gazetecilik yönüne ve anlatımına odaklanmıştır.
Gerçekçilik akımının çok etkili olduğu bir dönemin yazarları olan Hemingway, Steinbeck ve Passos'un roman yazmaktan ziyade dönemin toplumsal ve siyasal anlamdaki gelişmelerini siyasal ve yazınsal bir tür olan gazetecilik ve edebiyatı birleştirilmesi çalışmadaki diğer bir husus olarak öne çıkmaktadır. Gazeteci kökenli bu yazarların hem edebi hem toplumsal rollerini merkeze alan çalışma, incelemeye konu edinilen eserlerin çok boyutlu ve çok katmanlı olarak ele alındığında, nihai olarak gazetecilik perspektifi ile yazılmış olmaları dolayısıyla ve söz konusu eserlerin bu şekilde bir incelemeye tabi tutulmaksızın sağlıklı bir şekilde değerlendirilemeyeceklerini irdeler. Bu gerçekten ötürü bu tez, gazetecilik türünün yazınsal perspektifinin mutlak şekilde dikkate alınması gerektiği iddiasını taşımaktadır. Yukarıda aktarılmış bulunan önermelerin ışığında, Amerikan edebiyatında Yitik Kuşak adı verilen, bir döneme damga vuran ve çalışmanın da dokusunda yer alan eserlerin gazetecilik türünün çeşitli izdüşümleri bağlamında değerlendirilebileceği bir perspektif benimsenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Gazetecilik, Edebiyat, Edebi Gazetecilik, Toplumsal Eleştiri, Yitik Kuşak.