Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Bütünleşik Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Felsefe, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mehmet Kuyurtar
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Öğretim Üyesi Yetiştirme Programı (ÖYP)
Özet:
Bu tezin konusu, eksik-belirlenim probleminin ilgili literatürden yararlanarak açıklanması, farklı versiyonları değerlendirilerek problemin en savunulabilir versiyonunun belirlenmesi, bu versiyonuyla problemin bilim felsefesinde doğa bilimlerinde ortaya atılan bilimsel kuramlar hakkındaki temel tartışmalar bakımından yerinin saptanması ve bu tartışmalara sağlayabileceği katkıların değerlendirilmesidir. İlgili tartışmalar, bu bakımdan gerekli görülen yönleriyle ve tezin amaçları doğrultusunda gerekli görüldüğü kadarıyla ele alınmıştır. Bu konu ile amaçlanan, eksik-belirlenim probleminin doğa bilimlerine dair sorgulamaların önemli bir parçası olduğunu ve en savunulur versiyonuyla ortaya konduğunda problemin bu tartışmalara açacağı imkânları göstermektir. Bunun için öncelikle problemin farklı ifade ediliş biçimleri incelenip her birine yöneltilen itirazlarla birlikte aralarındaki farklar değerlendirilmiştir. Bu değerlendirme sonucunda, Stanford'un "geçici eksik-belirlenim açmazı" olarak adlandırdığı eksik-belirlenim versiyonunun problemin iddialarını diğer versiyonlara göre daha etkili şekilde ortaya koyma imkânı verdiği, ancak problemin en savunulabilir ifadesine ulaşması için geçici eksik-belirlenim açmazına bazı eklemeler yapılması gerektiği tespit edilmiştir. İlk bölümün sonunda önerilen bu yeni ifade "yeni açmaz" olarak adlandırılmıştır. Ardından, ikinci bölümde eksik-belirlenim kavramsallaştırmasıyla yakından ilgili olan bilimsel gerçekçilik, kuram seçimi ve bilim tarihinde süreklilik tartışmaları, temel argümanları üzerinden incelenmiştir. Son bölümde ise Stanford'un düşünülmemiş alternatifler argümanı üzerinden ve onun detaylandırmadığı "epistemik pozisyon" ifadesinin detaylı şekilde kavramsallaştırılması yoluyla ele alınan yeni açmazın ikinci bölümün tartışmalarına katkısı değerlendirilmiştir.