Yaşlılara uygulanan web tabanlı düşme önleme programının düşme, düşme riski ve düşme korkusu üzerine etkisi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hemşirelik Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Selda Seçginli
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Araştırmanın amacı, toplumda yaşayan 65 yaş ve üstü yaşlılara uygulanan Web Tabanlı Düşme Önleme Programının (Web-DÖP) düşme, düşme riski ve düşme korkusu üzerine etkisini incelemektir. Çalışma ön test- son test kontrol gruplu tasarım tipinde ve tek kör teknikle planlandı. Araştırmanın örneklemini, İstanbul'da toplumda yaşayan 65 yaş ve üstü 72 yaşlı birey (36 deney grubu, 36 kontrol grubu) oluşturdu. Araştırmada deney grubuna 6 haftalık web temelli ve çok bileşenli girişimleri (eğitim, egzersiz ve güvenli ev ortamı) içeren Web-DÖP uygulandı. Araştırma verileri, Kişisel Bilgi Formu, Zamanlı Kalk ve Yürü Testi, Düşme Korkusu Ölçeği, Yaşlılar için Düşme Davranışları Ölçeği ve Düşme ve Web-DÖP Memnuniyet Formu ile toplandı. Veriler girişim öncesi, girişim sonrası ve girişimden 3 ay sonra bireylerle yüz yüze görüşme yapılarak toplandı. Çalışmaya katılan yaşlı bireylerin yaş ortalaması 67,9 olup %51,39'u kadın, %80,6'sı evli, %75'inin kronik bir hastalığı olduğu ve %37,5'inin son bir yıl içinde en az bir kez düştüğü belirlendi. Araştırma kapsamına alınan deney ve kontrol gruplarındaki yaşlıların sosyodemografik ve sağlık özellikleri benzerdi (p>0,05). Program uygulandıktan sonra, deney grubu ile kontrol grubu arasında düşme sayısı açısından anlamlı farklılık gözlenmedi (p>0,05). Web Tabanlı Düşme Önleme Programı uygulanan deney grubunun düşme riski puan ortalaması ve düşme korkusu puan ortalamasının kontrol grubuna göre anlamlı şekilde azaldığı belirlendi (p<0,05). Yaşlılar için Düşme Davranışları Ölçeği ve alt boyutlarının (Aktivite Planında Değişiklik alt boyutu hariç) toplam puan ortalamasının deney grubunda kontrol grubuna göre anlamlı olarak arttığı belirlendi (p<0,05). Sonuç olarak, toplumda yaşayan yaşlılara yönelik uygulanan Web-DÖP'ün, yaşlıların düşme riskini ve düşme korkusunu azaltmada ve düşmeye karşı güvenli davranışlarını iyileştirmede etkili olduğu belirlendi. Hemşire liderliğinde yürütülen çok bileşenli Web-DÖP'ün toplumda farklı sosyoekonomik ve kültürel ortamlarda yaşayan yaşlı bireylerde test edilmesi ve uzun dönemli etkilerinin izlenmesi önerilir.