Alerjik rinit tedavisinde kullanılmak üzere feksofenadin hidroklorür içeren pediyatrik amaçlı oral formülasyonların geliştirilmesi ve hazırlanması
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ege Üniversitesi, Türkiye
Tez Danışmanı: Esra Baloğlu; İdris Türel
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: Diğer
Özet:
Alerjik rinit (AR); yaşam kalitesini olumsuz etkileyen ve aksırık, rinore, nazal konjestiyon ayrıca kaşıntılı burun/damak/boğaz/kulaklar/gözler gibi semptomlar ile birlikte seyreden bir hastalıktır. AR'in mevsimsel ve pereniyal alerjik rinit olarak iki türü vardır. Mevsimsel alerjik rinit (SAR) olarak da bilinen saman nezlesi, hızlı gelişmesi ve tekrarlı olması ile karakterizedir. AR'in çocuklardaki görülme sıklığı yetişkinlerden yüksektir (%40) ve bu oranın gittikçe artmaktadır. Tedavi edilmediği durumlarda, astımı tetiklemenin yanı sıra konjonktivit, dental maloklüzyon, sinüzit ve solunum sistemi enfeksiyonları gibi başka hastalıklara da sebep olabilir. AR tedavisinde sıklıkla H1 reseptör antagonistleri kullanılır. Bunların arasında sedasyon yapmayan ve kardiyotoksik etki göstermeyen H1 reseptör antagonistleri ön plana çıkmıştır. Feksofenadin hidroklorürün (FFH) alerjik rinit tedavisinde kullanılmak üzere FDA tarafından onaylanan ilk 3. kuşak H1 reseptör antagonisti olduğu belirtilmekte olup bazı kaynaklar tarafından 2. kuşak H1 reseptör antagonisti olarak gösterilmektedir. Dünya İlaç Piyasası'nda FFH'ün çocuklara özel ve uygun dozda hazırlanmış tek bir katı formülasyonu vardır. Türkiye İlaç Piyasası'nda da FFH'ün süspansiyon haricinde çocuklara özel formülasyonları bulunmamaktadır. İdeal bir pediyatrik formülasyon; yaş gruplarına ve hastalığa uygun olmalı, doz hatasında minimum risk oluşturmalı ve hoş bir tada sahip olmalıdır. Günümüzde piyasada bulunan pediyatrik ilaçların çoğu tabletler, kapsüller, süspansiyonlar ve enjeksiyonluk preparatlar gibi konvansiyonel dozaj şekilleridir. Son yıllarda yapılan çalışmalarda pediyatrik dozaj şekillerine olan ilgi artmıştır ve hızlı dağılan multipartiküler sistemler, ağızda dağılan tabletler/filmler, hızlı dağılan mini tabletler, serpilebilir granüller/pelletler, çözünen tabletler, süspansiyon ve çözelti oluşturmak için kullanılan granüller/pelletler, oral jeller, lolipoplar gibi farklı dozaj formları çocuklarda kullanılan alternatif formülasyonlar arasına girmeye başlamıştır. Bu formülasyonlar arasında ağızda dağılan tabletler, çiğneme tabletleri ve ağızda dağılan filmler öne çıkmaktadır. Bu formülasyonlar tükürükle temas ettiğinde hızlı bir şekilde dağılan ve hastanın kolayca yutabileceği bir çözelti/süspansiyon oluşturan formülasyonlardır. Bu değerlendirmeler doğrultusunda, çocuklarda sık görülen AR tedavisinde kullanılmak üzere yenilikçi pediyatrik formülasyonların hazırlanmasının bu alandaki çalışmalara katkı vereceği düşünülmüştür. Bu amaçla, bu çalışmada 30 mg dozda FFH içeren, ağızda dağılan tablet, ağızda dağılan film ve çiğneme tableti formülasyonların hazırlanması ve gerekli kontrollerinin yapılmasına karar verilmiştir. Ağızda dağılan tabletler, 6 farklı kullanıma hazır ticari direkt basım eksipiyanı kullanılarak hazırlanmış ve gerekli in vitro kontrolleri yapılmıştır. Yapılan değerlendirmelerden sonra dolgu maddesi-seyreltici olarak Pharmaburst ve F-Melt kullanılarak hazırlanan formülasyonların FFH içeren ağızda dağılan tabletler için uygun olduğu saptanmıştır. Dolgu maddesi ve seyreltici olarak mikrokristalin selüloz ve mannitol ile hazırlanan çiğneme tableti formülasyonu, bir çiğneme tabletinden istenilen özellikleri göstermiştir. Hatta ticari tablete göre daha yüksek bir çözünme hızı sergilemiştir. Hazırlanan ağızda dağılan film formülasyonu dağılma süresinin uzun olması ve çözünme hızının yavaş olması nedeniyle uygun bulunmamıştır. Bütün bu değerlendirmeler doğrultusunda, çiğneme tabletleri hazırlanan tüm formülasyonlar içinde en öne çıkan formülasyon olmuştur.