Hemofili hastalarında alt ekstremite eklem artropatisinde manuel tedavinin etkinliği
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Fizyoterapi Ve Rehabilitasyon A.B.D., Türkiye
Tez Danışmanı: Filiz Can
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu çalışmanın amacı alt ekstremite eklem artropatisi olan hemofili hastalarında ev egzersiz programına ek olarak uygulanan manuel tedavinin hemofili fonksiyonel bağımsızlık düzeyi, eklem sağlığı,kinezyofobi, fonksiyonel düzey, eklem hareket açıklığı, kas kuvveti ve ağrı düzeyine olan etkilerini araştırmaktır. Çalışmaya alt ekstremite eklemlerinden en az birinde artropati gelişmiş ve yaşları 18-30 arasında değişen 17 ağır tip hemofilik erkek dahil edilmiştir. Bireyler randomizasyon yöntemiyle Ev Egzersiz Grubu (EEG) ve Manuel Tedavi Grubu (MTG) olmak üzere 2'ye ayrılmıştır. EEG egzersiz programını evde uygularken, MTG aynı ev egzersiz programına ek olarak haftada 3 gün ve günde 1 saat aynı fizyoterapist tarafından manuel tedavi uygulanmıştır. Her iki grup toplam 5 hafta süreyle takip edilmiş ve tedavi öncesi yapılan değerlendirmeler tedavi sonrasında tekrarlanmıştır. Her iki gruptaki hemofiliklerin eklem sağlığı Hemofili Eklem Sağlığı Skorlaması (HESS) ile, kinezyofobileri Tampa Kinezyofobi Ölçeği ile, fonksiyonellikleri Hemofili Fonksiyonel Bağımsızlık Skoru (HFBS) ile değerlendirilmiştir. Fonksiyonel düzey için ayrıca Fonksiyonel Uzanma, Zamanlı Kalk Yürü ve 5 Defa Otur-Kalk testleri kullanılmıştır. Eklem hareket açıklığı gonyometre ile, kas kuvveti dijital dinamometre ile, ağrı düzeyi Vizüel Analog Skalası (VAS) ile değerlendirilmiştir. Her iki grupta eklem içi kanama sayılarında azalma görülmüştür. Tedavi sonrası MTG'de eklem hareket açıklığı, kas kuvveti, aktivite VAS, HESS ve HFBS'de anlamlı gelişmeler bulunmuştur (p˂0,05). Tedavi sonrası ayrıca, her iki grupta Fonksiyonel Uzanma ve 5 Defa Otur-Kalk testlerinin sonuçlarında anlamlı gelişmeler bulunurken (p˂0,05), Zamanlı Kalk Yürü Testi ve Tampa Kinezyofobi Ölçek sonuçlarında herhangi bir değişiklik olmamıştır (p>0,05). Gruplar arası karşılaştırmada, HESS-indeks eklem ve total HESS'de, Fonksiyonel Uzanma Testi'nde, Aktivite VAS'ında, diz ekstansiyon hareket açıklığında ve ayak bileği dorsi ve plantar fleksörlerinin kas kuvvetinde MTG lehine anlamlı farklar bulunmuştur (p˂0,05). HFBS, Tampa Kinezyofobi Ölçeği'nde, 5 Defa Otur-Kalk ve Zamanlı Kalk Yürü testlerinde, İstirihat VAS, diz fleksiyon hareket açıklığında, diz ekstansör ve fleksör kas kuvvetinde ise gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p>0,05). Çalışmanın sonucunda alt ekstremite artropatili hemofiliklere uygulanan manuel tedavinin özellikle eklem sağlığı, diz ekstansiyon eklem hareket açıklığı, aktivite VAS'ı, ayak bileği kas kuvveti ve fonksiyonel düzeyin geliştirilmesinde etkili olduğu gösterilmiştir. Bu sonuçlara göre hemofilik artropatili hastaların fizyoterapi ve rehabilitasyon programı içerisinde genelde çok kullanılmayan manuel tedavinin özel bir öneme sahip olduğu ve bu nedenle fizyoterapi ve rehabilitasyonda kullanılmasının gerekliliği ortaya konulmuştur.