Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Bursa Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji, Türkiye
Tez Danışmanı: Prof. Dr. Leman Pınar Tosun
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Özet:
Bu tez çalışmasında temel amaç, kişileri kolektif eyleme katılmaya yönlendiren unsurları, sosyal psikolojik yaklaşımlardan Kolektif Eylemde Sosyal Kimlik Modeli (İngilizce kısaltmasıyla SIMCA) ve Düzenleme Odağı Kuramı (DOK) temelinde incelemektir. Üç araştırma sorusuna yanıt aranmıştır. İlki, kolektif eylem niyetinin eyleme davet eden mesajın çerçevesine (kayıp, kazanç odaklı ve nötr) ve mesaja maruz kalanların baskın benlik düzenleme odağına (kaçınma veya yaklaşma odaklı) göre değişip değişmediğidir. İkincisi ise SIMCA modelindeki ilişkilerin kayıp veya kazanç odaklı eyleme davet mesajlarının varlığında nasıl sonuçlar vereceğine ilişkindir. Son araştırma sorusu ile SIMCA modelindeki bazı ilişkilerin gücünün eyleme davet eden mesajın çerçevesine veya kişilerin benlik düzenleme odağına göre değişip değişmediği test edilmiştir. Araştırmaya Türkiye’de öğrenim gören ve cinsiyetini kadın olarak tanımlayan 312 üniversite öğrencisi katılmıştır. Araştırmada katılımcıların kolektif eyleme davet edildikleri mesaj içeriklerine göre oluşturulmuş 3 deneysel koşul vardır: kayıp-odaklı (N=102), kazanç-odaklı (N=104) ve kontrol koşulu (N=106). Her koşuldaki katılımcılar Kaçınmacı-Yönelimci Odaklar Ölçeği’nden aldıkları puanlara göre yaklaşma (yönelimci) odağı baskın veya kaçınma odağı baskın olmak üzere gruplandırılmış ve tüm grupların kolektif eyleme katılım niyetleri ölçülmüşütr. Bulgular, katılımcıların kolektif eylem niyetlerinin, maruz kaldıkları mesaja ve baskın olan benlik düzenleme odaklarına göre farklılık göstermediğine işaret etmiştir. Her bir araştırma koşulunda SIMCA modeli sınandığında ise, modeli destekleyen sonuçlar elde edilmiştir. Grup etkililiği ile kolektif eylem niyeti arasındaki ve gruba yönelik adaletsizlik algısı ve kolektif eylem niyeti arasındaki ilişki her grupta pozitif yönde ve anlamlıdır. Grupla özdeşleşme ile adaletsizlik algısı arasındaki ilişki ise kazanç koşul haricindeki koşullarda pozitif yönde ve anlamlı bulunmuştur. Son olarak SIMCA modelindeki ‘adaletsizlik algısı-kolektif eylem niyeti’ ve ‘grup etkililiği-kolektif eylem niyeti’ ilişkilerinin güçlerinin, baskın olan benlik düzenleme odağına ve araştırma koşullarına bağlı olarak farklılık gösterip göstermediği incelenmiş ve anlamlı farklılıklar olmadığı görülmüştür. Araştırma sonuçlarına ilişkin değerlendirme tartışma ve sonuç bölümünde yapılmıştır.