Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Gevaş Meslek Yüksekokulu, Finans-Bankacılık ve Sigortacılık, Türkiye
Tez Danışmanı: Doç. Dr. Abdülkadir Gümüş
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Desteklendiği Program: Bu tezi destekleyen bir program bulunmamaktadır
Özet:
Çalışanların olumlu tutum ve davranışlar sergilemesinde doğrudan etkili olan en önemli faktörlerden biri de liderliktir. Bu yüzden paternalist liderliğin iş tatmini ile işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde psikolojik sahipliğin aracılık etkisinin analiz edildiği çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Bu doğrultuda TRB2 bölgesinde özel, kamu, kalkınma ve yatırım bankalarında farklı pozisyonlarda çalışan 458 katılımcıya anket uygulanmış ve elde edilen veriler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Çalışma beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde psikolojik sahiplik kavramı boyutları ve öncülleri ele alınmıştır. İkinci bölümde liderlik kavramı, liderlik yaklaşımları ve paternalist liderlik ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. Üçüncü bölümde iş tatmini ile işten ayrılma niyeti kavramları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Dördüncü bölümde araştırma metodolojisi, son bölümde ise veri analizi ve bulgulara yer verilmiştir. Verilerin kodlanmasında ve analizinde SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 20 paket programı ile v3.2 versiyonlu Process Macrosu kullanılmıştır. Çalışmada dört tane ölçme aracı kullanılmıştır. Bunlar paternalist liderlik, psikolojik sahiplik, iş tatmini ile işten ayrılma niyeti ölçekleridir. Verilerin istatistiksel analizi sonucunda yöneticilerin paternalist liderlik davranışlarının işgörenlerin iş tatmini ile psikolojik sahiplik düzeylerini pozitif yönde etkilediği, işten ayrılma niyetlerini ise negatif yönde etkilediği belirlenmiştir. Aynı zamanda işgörenlerin psikolojik sahiplik düzeyleri iş tatminini pozitif, işten ayrılma niyetlerini ise negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Boyutlar bağlamında bakıldığında ise üç boyut ile karakterize edilen paternalist liderliğin ahlaki ve yardımsever liderlik boyutlarının iş tatmini ile anlamlı ve pozitif yönlü etkisine karşın otoriter liderlik boyutunun anlamlı bir etkisi tespit edilememiştir. Aynı zamanda ahlaki ve yardımsever liderliğin işten ayrılma niyeti üzerinde negatif yönlü anlamlı bir etkisi bulunurken, otoriter liderliğin pozitif yönlü anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Ayrıca çalışmada yöneticilerin paternalist liderlik davranışlarının, işgörenlerin iş tatmini ile işten ayrılma niyetlerini etkilemesinde psikolojik sahipliğin kısmi aracılık rolünün olduğu tespit edilmiştir. Boyutlar bağlamında ise yöneticilerin ahlaki ve yardımsever liderlik davranışlarının iş tatmini üzerindeki etkisinde öz yeterlilik, hesap verebilirlik, ait olma ve öz-kimliğin kısmi aracılık rolüne karşın, bölgeciliğin aracılık rolü bulunamamıştır. Ayrıca yöneticilerin ahlaki ve yardımsever liderlik davranışlarının işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde ait olma ve öz-kimliğin tam aracılık rolü bulunurken, diğer boyutların aracılık rolü bulunamamıştır.
Anahtar Kelimeler: Paternalist
Liderlik, Psikolojik Sahiplik, İş Tatmini, İşten Ayrılma Niyeti