Muhammed b. Ebû Bekir İbn Cemâa (ö.819/1416) ve Hadis Kültüründeki Yeri


Kalaç R.

III. Uluslararası Battalgazi Bilimsel Çalışmalar Kongresi, Malatya, Türkiye, 21 - 23 Eylül 2019, ss.448-453

  • Yayın Türü: Bildiri / Tam Metin Bildiri
  • Basıldığı Şehir: Malatya
  • Basıldığı Ülke: Türkiye
  • Sayfa Sayıları: ss.448-453

Özet

Kur’ân-ı Kerim’i tebliğ ve beyan eden Resulullah’ın söz ve filleri büyük önem arz etmektedir. Hz. Peygamber, hadisleriyle sünnetinin öğrenilmesine ve öğrenilenlerin sonraki nesillere aktarılmasına büyük önem vermiştir. Tarihin her döneminde de Hz. Peygamber’in sözlerini öğrenen ve öğrendiklerini diğer insanlara aktarmaya çalışan âlimler var olagelmiştir. Bu açıdan âlimlerin hayatlarını, ilmi şahsiyetlerini ve eserlerini incelemek İslam ilim kültürünü tanıyabilmek açısından önem arz etmiştir. Hayatı ve hadis kültüründeki yeri bakımından incelenmesi gereken önemli âlimlerden birisi de Muhammed b. Ebû Bekir İbn Cemâa’dır. 759/1358 yılında Hicaz’ın Yenbu’ şehrinde doğan ve daha sonra Kâhire’ye yerleşen İbn Cemâa, 819/1416 yılında vefat etmiştir. İbn Cemâa, Kâhire’de hadis öğrenimine başlamış ve dedesi İzzeddin İbn Cemaâ başta olmak üzere Tacuddin es-Subkî, Bahauddin es-Subkî, Ebu’l-Ferec İbnü’lKârî ve Ömer b. Raslân el-Bulkinî gibi dönemin önde gelen bazı meşhur muhaddislerinden hadis ahzetmiş ve hadis ilmi başta olmak üzere yirmiye yakın ilim dalında yüz civarında eser telif etmiştir. Ancak bu eserlerin büyük bir kısmı günümüze ulaşamamıştır. Bunun yanında İbn Hacer gibi meşhur muhaddislere hocalık yapan İbn Cemâa, elde ettiği ilmi birikimiyle hadis şerh geleneğine önemli katkılarda bulunmuştur. Onun hadis ilimlerine dair telif ettiği eserlerin ekserisi önceden telif edilen eserlere dayalı şerh veya haşiye türü çalışmalardır. Bu bağlamda Zevâlü’t-Terâh fî Şerhî Manzumeti İbn Ferâh ve et-Tebyîn fî Şerhî Erbeîn adlı eserler en meşhur çalışmaları arasında yer alır. Bu bildiride hadis edebiyatı içerisinde pek tanınmayan İbn Cemâa’nın hadis ilmine katkılarını ve hadis kültüründeki yerini tespit etmek hedeflenmektedir. Tabi bu durum ortaya konulurken müellifin hayatı, hocaları, öğrencileri, kaleme aldığı hadis kitapları ve bu kitapların önemine değinilecektir.