Bilimin Doğasının Lise Kimya Ders Kitaplarında Ele Alınışı
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ortaöğretim Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Selma TORTUMLU
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Sevgi Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bilimin doğası fen okur yazarlığı hedefine ulaşmak için öğretilmesi gereken boyutlardan birisidir. Diğer ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de, öğretim programlarında bilimin doğasının öğretimi vurgulanmaktadır. Öğretim programları ışığında hazırlanması gereken ders kitaplarında bilimin doğasının boyutları alan yazında belirtildiği üzere doğrudan yansıtıcı ve özellikle içeriğe yedirilmiş bir şekilde tüm sınıf seviyelerinde kitaplarda yer almalıdır. Buradan hareketle, bir dokuman analizi olan bu çalışmada Milli Eğitim Bakanlığı'nı tarafında tüm ülkede kullanılması uygun görülen lise kimya kitapları tüm sınıf seviyeleri için (9-12) bilimin doğasının boyutları, bu boyutların hangi yaklaşım ile (doğrudan-yansıtıcı, dolaylı ve tarihsel) ve içerek ile ilişkilendirilme durumu (içeriğe yedirilmiş ve içerikten bağımsız) incelenmiştir. Analiz sonucu elde edilen verilere göre sınıf seviyesi artıkça kimya kitaplarında değinilen bilimin doğası boyutlarının sayısı azalmaktadır. Bazı boyutlar örneğin; bilimsel bilginin değişebilirliği, deneysellik, gözlem ve çıkarım farkı boyutları genel anlamda vurgulanmıştır. Ancak, modeller, ahlaki boyut, yaratıcılık ve hayal gücü boyutları ise kimya kitaplarında yeterince vurgulanmayan boyutlardır. Tüm kitaplar bazında düşünülecek olura en çok tercih edilen yaklaşım dolaylı yaklaşımdır. İçerikle ilişkilendirilme açısından bakıldığında ise 9. sınıfta büyük çoğunluğunda içeriğe yedirilmiş bir şekilde sunulurken, 12. sınıfa gelindiğinde daha çok içerikten bağımsız bir şekilde kitaplarda yer aldığı görülmektedir. Bulgular ışığında değinilmeyen boyutların içeriğe yedirilmiş ve doğrudan- yansıtıcı bir şekilde ders kitaplarında yer alması gerekmektedir. Ayrıca, bilimin doğasının öğretimi için açık- düşündürücü etkinliklerin ders kitaplarında yer alması önerilmiştir. Anahtar Sözcükler:Bilim doğası, nitel araştırma, dokuman analizi, kimya ders kitapları, kimya eğitimi