Farklı Materyallerden Üretilen Başparenin Ney İcrasına Etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Geleneksel Türk Müziği (Yl) (Tezli) (Ortak Atatürk Üniversitesi), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onur Tuna BARÇ
Danışman: Gönenç Hongur
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Başparenin değiştirilebilir özelliğe sahip olması, neyzenleri zaman içerisinde deneme yanılma yöntemi ile kendilerine en uygun ölçülerde ve en yüksek performanslı materyali edinme arayışına yöneltmiştir. Bu arayış günümüzde de devam etmektedir. Teknoloji ile birlikte gelişen ve hassaslaşan tornaların başpare yapımına büyük katkısı vardır. İstenilen materyali istenilen ölçülerde ve kısa süre içerisinde yüksek performanslı bir başpareye dönüştürmek mümkün hale gelmiştir. Hal böyle olunca materyal çeşitliliği artmış, gerek doğal gerekse yapay birçok materyalden başpare yapılmıştır. Ney kamışının cinsi, çapı, yetiştiği bölge, başparenin materyali, yüksekliği, dış genişliği, iç genişliği, ağız çapı, başparenin yekpare ya da parçalı olması şüphesiz ki ney'in tonunu direkt olarak etkilemektedir. Ney hakkında yazılmış kaynaklarda boynuz materyali ile yapılmış başpareden sıkça söz edilir. Bu araştırma, boynuzun neden iyi bir başpare materyali olarak kabul gördüğünü anlamaya çalışılmaktadır. Geçmişte ney ile yapılan icra kayıtlarında başparelerin çoğunlukla boynuz materyalinden tercih edilmiş olması, melodik hafızamıza yerleşmiş o tonu kulağımız aradığı için hala tercih ediliyor olabilir. Günümüzde performansı daha yüksek bir başparenin olup olmadığı, alternatif materyaller denenerek bulunmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada aynı ölçülerde açılmış ve tek bir ney ile kullanmak şartıyla, manda boynuzu, koç boynuzu, abanoz ağacı, gül ağacı, zeytin ağacı, şimşir ağacı, delrin ve aklirik materyallerinden üretilen on adet başparenin, tona ve performansa sirayet eden etkisi, alanında uzman dört neyzene test ettirilmiş ve yapılan görüşmeler vasıtası ile incelenmiştir. Anahtar Kelimeler : Ney, Başpare, Ton, Entonasyon, Performans Sayfa Adedi : 55 Tez Danışmanı : Dr. Öğr. Üyesi Gönenç Hongur