Ergenlerde sosyotelizm (phubbing) ile sosyal medya bağımlılığı arasındaki ilişkide öfke ve yalnızlığın aracı rolü

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİN ERSELAN ÇELİK

Danışman: Halil İbrahim Özok

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kişiler arası etkileşim sırasında bireylerden birinin dikkatini telefonuna yöneltmesi olarak tanımlanan sosyotelizm ergenlerde ortaya çıkan sorunlardan biridir. Araştırmada ergenler arasında sosyotelizm ve sosyal medya bağımlılığı riskini ortaya çıkarmak ve öfke ile yalnızlığın aracı rolü incelenmiştir. Ayrıca bu değişkenler ile cinsiyet, akıllı telefon, bilgisayar sahipliği, sosyal medyada günlük geçirilen süre ve en çok kullanılan sosyal medya uygulamasına göre farklılaşıp farklılaşmadığı da araştırılmıştır. Çalışma grubunu 2024-2025 eğitim-öğretim yılı içerisinde Van ili merkez ilçelerindeki liselerde öğrenim gören 368'i kadın 242'si erkek toplam 610 ergen oluşturmuştur. Kurum izni, etik kurul izni ve katılımcı onamı alınarak Bilgi Formu, Ergenler için Sosyal Medya Bağımlılığı Ölçeği (ESMBÖ), Durumluk Öfke Ölçeği (DÖÖ), UCLA Yalnızlık Ölçeği Kısa Formu (Ergenler için) ve Genel Phubbing'e Maruz Kalma Ölçeği Kısa Formu uygulanmıştır. Ölçekler internet ortamında ve yüz yüze etik kurul izniyle uygulanmış ve elde edilen veriler IBM SPSS 26 programı ile Hayes iş birliği içerisinde geliştirilen Process Macro uygulaması aracılığıyla analiz edilmiştir. Aracı etkisini test etmek için bootstrapping yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre sosyotelizm ile sosyal medya bağımlılığı arasında Pearson Momentler Çarpımı Korelasyonu sonucunda orta düzeyde ve pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda sosyotelizm ile sosyal medya bağımlılığı arasında pozitif ve orta düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Hayes Macro sonucuna göre ise sosyotelizm ile sosyal medya bağımlılığı arasında ilişkiyi öfke ve yalnızlığın kısmi aracı olarak etkilediği ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular ışığında alanyazın eşliğinde tartışma, sonuç ve öneriler sunulmuştur.