Kaside (Scutellaria orientalis L. subsp. pichleri) bitkisi etanolik ekstresinin LC-MS/MS ile içerik analizinin belirlenmesi ve diyabetik sıçanlarda ekstrenin iyileştirici etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Temel Bilimler (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET SALİH BAKAÇ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Abdulahad Doğan
Eş Danışman: Mustafa Abdullah Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Lamiaceae familyasında yer alan Kaside (Scutellaria orientalis L. subsp. pichleri) bitkisi antikanser, antihemolitik, antiproliferatif, antioksidan, antimikrobiyal etkilere ve in vitro diyabetik enzim inhibisyon aktivitesine sahiptir. Bu çalışmada, Scutellaria orientalis (SO) etanol ekstresinin LC-MS/MS ile fenolik içeriğinin belirlenmesi ve ekstrenin streptozotosin (STZ) 50 mg/kg ile diyabet oluşturulan ratlarda iyileştirici etkileri biyokimyasal, antioksidan ve antidiyabetik bulgular ışığında ortaya konulması amaçlandı. Toksisite testi sonrası kırk iki adet rat rastgele altı eşit gruba (n=7) ayrıldı. Kontrol grubu, Diabetes mellitus (DM) grubu, SO ile tedavi edilen DM'li gruplar (100 mg/kg, 200 mg/kg ve 400 mg/kg) ve DM + Gly (Glibenklamit)-3 mg/kg grubu. Yirmi bir günlük uygulama sonrasında; SO ekstresinin antidiyabetik ve antioksidan rolünun belirlenebilmesi için; serum biyokimyasal parametrelerden alanin amino transferaz (ALT), aspartat amino transferaz (AST), laktat dehidrogenaz (LDH), kolesterol, trigliserid (TG), yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL_c), kreatinin, üre, glukoz ve total kanda glikolize hemoglobin (HbA1c) ölçüldü. Ayrıca karaciğer, böbrek ve pankreas dokularında malondialdehit (MDA) ve redükte glutatyon (GSH) içerikleri, antioksidan savunma unsurlarından glutatyon S-transferaz (GST), glutatyon reduktaz (GR), katalaz (CAT), süperoksit dismutaz (SOD) ve glutatyon peroksidaz (GPx) enzim aktiviteleri ölçüldü. Elde edilen bulgulara göre, SO ekstresinde total fenolik içeriği (61.34±3.29 mg GAE/g), total flavonoit içeriği (48.60±2.68 mg RE/g), LC-MS/MS içerik analizinde ise major bileşiklerden apigenin (1.653 µg/g), luteolin (0.932 µg/g), kinik asit (0.701 µg/g), kozmosiin (0.656 µg/g) ve epigallokateşin (0.625 µg/g) tespit edildi. Özellikle SO-400 mg/kg ekstre ve Gly-3 gruplarının genel olarak ALT, LDH, kolesterol, üre, glikoz ve HbA1c seviyelerinde azalmaya sebep oldu. Ayrıca SO tedavisi ile karaciğer, böbrek ve pankreas dokularında MDA düşerken GSH düzeyinde ise artışa neden olduğu belirlendi. DM grubu antioksidan enzim aktivitleri kontrol grubuna göre negatif olarak etkilendi. Diğer yandan, tedavi gruplarında antioksidan enzim aktivitlerinin ise kontrol değerlerine çekildiği görüldü. İlaveten, SO ile tedavi diyabetik rat gruplarının karaciğer dokusunda GR artışına ve pakreas dokusunda ise GST, CAT ve SOD enzim aktivite artışına neden oldu. Sonuç olarak, SO bitki ekstresi sahip olduğu zengin fitokimyasal içerik nedeniyle antioksidan ve antidiyabetik potansiyele sahip olduğu tespit edildi.