Farklı tuz dozlarının Erciş domates ve lahana genotiplerinde tohum çimlenmesine etkileri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALTAN ÇETİN

Danışman: Turgay Kabay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tuzluluğun bitkisel üretim yapılan alanlarda artması, çeşitli çözüm yollarının aranmasına neden olmuştur. Bu gibi alanlarda en önemli yöntemlerden biride sulu alanlara tuza tolerans gösteren çeşitlerin tespit edilmesidir. Bu nedenle domates ve lahana genotipleri bakımından zengin olan Van'ın Erciş ilçesindeki domates ve lahana genotiplerinin tohumlarının tuzun 0, 50, 100 ve 150 ppm dozlarına verdikleri tepkiler incelenmiştir. Domates ve lahana genotip tohumları petrilere, her petriye 20 adet olacak şekilde filtre kağıdı arasına ekilmiştir. Hazırlanan ve tohum ekilmiş olan her petriye 0, 50, 100 ve 150 ppm tuz dozları hazırlanıp, uygulanmıştır. Çalışma 3 tekrarlı ve her tekrarda 4 adet petri kabı olacak şekilde tesadüf parselleri faktöriyel deneme desenine göre dizayn edilmiştir. Domates ve lahana tohumlarının ekildiği petrilerde, günlük çimlenme verileri alınmıştır. Domates ve lahana tohumların çimlenmeleri 13 gün sonunda tamamlandığı için çalışma sonlandırılarak analizler yapılmıştır. Çalışma sonucunda Erciş domates genotipleri ile lahana genotip tohumlarının tuz dozlarına verdiği tepkilerin sonuçlarına bakıldığında, tuz dozlarına tolerans gösteren domates ve lahana genotiplerinde çimlenme oranı yüksek, daha kısa sürede çimlenme gün sayısı görülmekle birlikte, taramalı elektronik mikroskop sonuçlarında da K ve Mg elementleri de saptanmıştır. Tuz dozlarına hassas olan genotiplerde ise K ve Mg elementleri görülmezken, çimlenme gün sayısı artmakta ve çimlenme oranında azalmaların olduğu belirlenmiştir. Özellikle taramalı mikroskop görüntülerinde, tohum kabuğundaki hücrelerde tuz dozlarının artmasıyla birlikte büzüşmelerin arttığı ve hücre genişliğinde azalma olduğu görülürken, domates tohumlarının tüylerinde ise ayrıca azalmalar olduğu görülmüştür.