Lorraine Hansberry'nin A Raisin İn The Sun Adlı Eserine Olgucu Bir Yaklaşım

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dili ve Edebiyatı (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEKİ EDİS

Danışman: Aydın Görmez

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bugün ayrımcılık olarak ifade edilen ırkçılık olgusu, kölelik dönemin bir uzantısı olarak varlığını günümüzde de devam ettirmektedir. Bilindiği üzere uzunca bir süre devam eden mücadelelerin sonucunda kölelilik 1865 yılında kaldırılır. Ancak köleliğin kaldırılması bu mücadelelerin bitmesini sağlayamadığı gibi daha yoğun mücadelelerin başlamasına neden olur. Zira siyahların elde ettikleri kanuni hakları uygulama alanına taşımak; beyazların ise kölelik dönemine benzer durumu korumak için verdikleri mücadeleler, çatışma ve şiddete varacak kadar yoğunlaşır. Her değişimin bir başka değişime yol açtığı bilinen bir gerçektir. Bu bağlamda köleliğin kaldırılması, kölelerini kaybetmek istemeyen beyazlarla kölelikten kurtulan siyahların mücadelesini başlatır. Üstelik beyazların uyguladığı fiziki kölelik şekil değiştirerek ırkçılık adı altında farklı uygulamalarla tekrar ortaya çıkar. Köleliğin bu dönüşümüne karşılık siyahlar da mücadelelerini sosyal, kültürel ve sanat alanındaki başkaldırılarla sürdürme yolunu seçerler. Önce müzik, sanat ve edebiyatla başlayan bu başkaldırılar sonraki dönemlerde yerini şiddet, yıkım ve acıların yaşandığı isyanlara bırakır. İşte bu dönem, dünya üzerinde pek çok gelişmenin olduğu renk, dil, din, kültür ve cinsiyet ayrımlarının mücadelesinin çeşitli şekillerde verildiği bir dönemdir. Bu dönemde yaşanan acılara tanıklık eden ve bu dönemde yaşanan gelişmelerden büyük oranda beslenen Lorraine Hansberry, zenci ve kadın bir yazar olarak 1950'lerin Afro-Amerikan edebiyatının önemli isimlerindendir. Hansberry'nin bu yıllarda kaleme aldığı ve birçok ödül almasını sağlayan A Raisin gerek Broadway'de tümüyle zenciler tarafından sahnelenen ilk zenci oyunu olması gerekse de 1950'lerin ırkçılığının yansımalarının büyük bir başarı ile tasvir edilmesi açısından tarihi bir değer taşımaktadır. Bu çalışmada asıl amaç, ırkçılık denildiğinde akla ilk gelen siyah beyaz meselesinin olgucu bir yaklaşımla incelenmesidir. Bu bağlamda öncelikle ırkçılık olgusunun ortaya çıkışı ve sebepleri üzerinde durulacak daha sonra da ırkçılığın kaldırılmasına yönelik mücadelelere edebiyat alanında yaşananlardan hareketle ışık tutulacaktır. Bu yaklaşımın objesi olarak da 1950'li yıllarda Afro-Amerikan tiyatrosunda Lorraine Hansberry tarafından yazılan A Raisin isimli eser incelenecektir. Hem siyahlar hem de beyazlar arasında ses getirmiş olan, tümü ile siyahlara ait üç perdelik bu tiyatro eseri sistematik bir şekilde incelenerek bulunan veriler tematik bir sıra ile düzenlenecektir. Bu bağlamda 20.yy Amerikan tiyatrosu başta olmak üzere kölelik, köleliğin kaldırılması, ırkçılık ve aile kavramının tarihsel gelişimi gibi dış faktörler; yazarı etkileyen akımlar iç faktörler olgucu bir yaklaşım benimsenerek irdelenecektir. Tüm bu incelemelerin sonunda ise yazarın ve eserin Afro-Amerikan tiyatrosu ve zenci toplumu üzerindeki birleştirici yönü üzerinde durulacaktır. Anahtar Kelimeler: Lorraine Hansberry, A Raisin, Afro-Amerikan/Amerikan tiyatrosu, ırkçılık, kölelik, olgucu yaklaşım