Nigella sativa, timokinon ve kapsaisinin toxoplasma gondii'ye karşı etkinliğinin primetamin-sulfadiazin ile in-vivo karşılaştırılması.
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Tıbbi Parazitoloji (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SAADET YILDIZ
Danışman: Yunus Emre Beyhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toxoplazmoz, Toxoplasma gondii'nin neden olduğu, insanların ve diğer sıcak kanlı hayvanların en yaygın paraziter enfeksiyonlarından biridir.Toxoplazmoz için mevcut standart tedavi olan PYR ve SDZ, takizoit büyümesini baskılayabilir, ancak bradizoitler üzerinde hiçbir etkisi yoktur. Ayrıca hamile kadınlarda, konjenital enfeksiyonlarda, immün sistemi baskılanmış ve göz enfeksiyonu olan hastalarda çok ciddi yan etkilere neden olmaktadır. Bu nedenle, toxoplazmoz tedavisinde daha etkili ve daha az yan etkileri olan tedavi protokollerine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu çalışmada, toxoplazmozun tedavisi için in vivo olarak PYR-SDZ kombinasyonu ile birlikte Nigella sativa, timokinon ve kapsaisinin etkinliğinin değerlendirilmesi, farelerin hayatta kalma süresi ve takizoitlerin sayısının gözlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmamızda 64 adet Balb/c fare 10⁵T.gondii takizoiti ile intraperitonal olarak enfekte edildi. Her biri sekiz adet hayvan içeren sekiz gruba ayrıldı. PYR-SDZ 12.5-200 mg/kg/gün, NS yağı1000 mg/kg/gün, NS yağı500 mg/kg/gün, TQ100 mg/kg/gün, TQ50 mg/kg/gün, KAP50 mg/kg/gün, KAP25 mg/kg/gün ve kontrol grupları oluşturuldu. 24 saat sonra kontrol grubu hariç diğer gruplara tedavi oral olarak 10 gün boyunca uygulandı. PYR-SDZ grubu hariç diğer gruplarda erken kayıplar görüldüğünden ikinci bir deney yapıldı. Bu deneyde 20 adet Balb/c fare 10³ T. gondii takizoitleri ile intraperitonal olarak enfekte edildi ve her biri dört fare içeren beş gruba ayrıldı. PYR-SDZ 12.5-200 mg/kg/gün, NS yağı1000 mg/kg/gün, TQ100 mg/kg/gün, KAP50 mg/kg/gün ve enfeksiyon kontrol grupları oluşturuldu. Birinci deneydeki gibi tedaviler uygulandı. Deney 1'de, PYR-SDZ ve NS yağı1000 mg/kg/gün grupları, diğer tüm gruplarla; NS yağı500 mg/kg/gün grubu da, TQ100 mg/kg/gün, KAP50 mg/kg/gün ve KAP25 mg/kg/gün grupları ile ortalama yaşam olasılıkları açısından anlamlı bir fark gösterdi (p<0.05). Deney 2'de PYR-SDZ ve kontrol grubu, diğer gruplar arasında ortalama yaşam olasılıkları açısından anlamlı bir fark gösterdi (p<0.05). Her iki deneyde PYR-SDZ ilaç grubunda fareler deney sonuna kadar yaşarken (30 gün); sonrasında ise KAP50 mg/kg/gün grubunun (deney 1'de 5.625 gün vedeney 2'de 7.125 gün) yaşam süresinin diğer gruplara göre yüksek olduğu görüldü. Bu çalışma TQ ve kapsaisinin T. gondii'ye karşı etkinliğini araştıran ilk çalışmadır. Toxoplzamoz tedavisinde PYR-SDZ ilaç grubundan sonra kapsaisin en fazla yaşam olasılığı sergilediği tespit edildi. PYR-SDZ ile bu bitkisel ekstraktların kombine kullanıldığı çalışmaların yapılması, hem ilaçların yan etkilerini azaltması hem de yaşam süresini artırma olasılığı açısından faydalı olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kapsaisin, Nigella sativa, Primetamin-Sulfadiazin, Timokinon, Toxoplasma gondii.