Yurtlarda Barınan Öğrencilerin Depresyon Anksiyete ve Stres Düzeylerinin Kategorik Temel Bileşenler Analizi ile İncelenmesi: Van Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Biyoistatistik (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURHAN AVAŞ
Danışman: Sıddık Keskin
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, aralarında doğrusal veya doğrusal olmayan ilişkiler bulunan sürekli, kategorik ve kesikli değişkenleri içeren veri kümelerinde kullanılan açıklayıcı bir boyut indirgeme yöntemi olan Kategorik Temel Bileşenler Analizi (CATPCA) genel özellikleri ile açıklanarak; Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeği 21 (DASÖ-21) ile uygulama yapılmıştır. Uygulama, 732 kişiden oluşan örneklem grubundan elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilmiş olup, veri seti 14 sorudan oluşan demografik değişkenlerle birlikte, 21 maddeden oluşan dörtlü likert tipi Depresyon, Anksiyete, Stres Ölçeği (DASÖ-21) ve alt ölçeklerinden oluşmaktadır. Ölçek ve alt ölçek puanlarının, kategorik değişkenlerle ilişkisini belirlemek amacıyla varyans analizi yapılmıştır. Daha sonra, DASÖ-21 alt ölçek puanları "normal", "hafif", "orta", "ileri" ve "çok ileri" olmak üzere beş kategoriye ayrılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Ki-kare analizi ile incelenmiş, ardından ölçek ve alt ölçek kategorileri arasındaki ilişki yapısını belirlemek ve iki boyutlu uzayda göstermek üzere CATPCA uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre CATPCA'nın demografik değişkenler ile DASÖ-21 toplam puanı ve alt ölçek grupları arasındaki ilişkileri hem sayısal hem de görsel olarak açıklamada etkili bir yöntem olabileceği gözlenmiştir. Sonuçta, doğrusal ve doğrusal olmayan değişkenlerin birlikte değerlendirildiği veri yapılarında, CATPCA yönteminin esnek ve açıklayıcı bir analiz yöntemi olarak kullanılabileceği vurgulanmıştır. Anahtar kelimeler: Kategorik Temel Bileşenler Analizi, Depresyon, Anksiyete, Stres, Konfigürasyon