Dünden bugüne Türkçede fiilden isim yapma ekleri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GAMZE GÖKÇEK

Danışman: Süleyman Eratalay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Orhun Türkçesi döneminden Türkiye Türkçesi dönemine kadar fiilden isim yapma ekleri ele alınmıştır. Çalışma için geniş bir kaynak taraması yapılmıştır. Bunu yaparken konu ile ilgili olan kitaplar, yüksek lisans ve doktora tezleri taranmış olup, ekler ile ilgili yazılan makaleler gözden geçirilmiştir. Her ek "Orhun Türkçesi Dönemi, Uygur Türkçesi Dönemi, Karahanlı Türkçesi Dönemi, Harezm Türkçesi Dönemi, Kıpçak Türkçesi Dönemi, Çağatay Türkçesi Dönemi, Eski Anadolu Türkçesi Dönemi, Osmanlı Türkçesi Dönemi ve Türkiye Türkçesi Dönemi" şeklinde ayrı başlıklara ayrılmış ve işlevlerinin daha iyi anlaşılabilmesi için ekler örnekler çokça verilerek somut hâle getirilmiştir. Tezin amacı, fiilden isim yapma eklerini Orhun Türkçesi döneminden Türkiye Türkçesi dönemine kadar getirmek ve eklerin eğer varsa vermiş oldukları anlamları göstermektir. Bu tezde öncelikli olarak ekler üzerine yapılan çalışmalar incelenmiştir ve söylenen görüşler aktarılmıştır. Daha sonra her bir ek Orhun Türkçesi döneminden Türkiye Türkçesi dönemine kadar örneklerle anlaşılır hâle getirilmiştir ve mümkün olduğunca fazla örnek verilmeye çalışılmıştır. Örnekler Orhun Türkçesi döneminden Türkiye Türkçesi dönemine kadar verildikten sonra her ek için çalışmanın sonunda ilgili ekin eğer mevcutsa farklı işlevlerine de değinilmeye gayret gösterilmiştir. Tezi bitiminde ise sonuç yazıldıktan sonra söz konusu olan ekler dönemsel olarak bir tablo hâlinde gösterilmiştir. Böylelikle eklerin hangi dönemlerde, ne sıklıkla ve ne şekilde kullanılıp hangi dönemlerde kullanılmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır.