Streptozotosin (STZ) ile Deneysel Diyabet Oluşturulan Sıçanlarda Armillaria mellea (Bal Mantarı) Ekstraktının Antidiyabetik Antihiperlipidemik ve Antioksidatif Özelliklerinin Araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DERYA KARTAL

Danışman: Necati Özok

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada, Armillaria mellea sulu ekstraktının (AML) diyabet üzerine etkilerinin, STZ ile indüklenen diyabetik sıçan modeli kullanarak değerlendirilmesi amaçlandı. Toplamda 42 adet Wistar albino sıçan (erkek, 250-350 gr) rastgele altı gruba ayrıldı (n:7); normal kontrol (NK), diyabet kontrol (DK), D+metformin (D+MET), D+100 mg/kg AML (D+AML-1), D+200 mg/kg AML (D+AML-2), D+400 mg/kg AML (D+AML-3). NK grubu dışındaki gruplarda 40 mg/kg STZ (intraperitoneal enjeksiyon) ile diyabet oluşturuldu. Sıçanlar 21 günlük uygulama süresinin sonunda sakrifiye edildi. Kan ve doku örnekleri alındı. AML uygulanan diyabetik gruplarda DK grubuna göre yem ve su tüketimi, glukoz, üre, kreatinin, alanin aminotransferaz, aspartat aminotransferaz, trigliserid, total kolesterol, tümör nekroz faktör-α, interlökin-6, glukoz transporter-2, sodyum glukoz ko-transporter-1 ve 2, α-glukozidaz, malondialdehit düzeylerinin azaldığı ve insulin, C-peptid, peroksizom proliferatör aktive reseptör-γ, yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol düzeylerinin arttığı görüldü (p<0.05). AML'nin oksidatif stresin neden olduğu hasarlara karşı antioksidan enzim aktiviteleri (süperoksit dismutaz, katalaz, glutatyon peroksidaz) üzerinde iyileştirici etkileri gözlendi (p<0.05). Ayrıca, AML'nin histopatolojik ve immünohistokimyasal olarak incelenen böbrek, karaciğer ve pankreas dokularındaki dejeneratif ve nekrotik lezyonları azalttığı görüldü. Sonuç olarak; diyabetik sıçanlarda AML'nin antihiperglisemik, antihiperlipidemik, antioksidatif ve antiinflamatuvar etkiler gösterdiği söylenebilir.