HALİDE EDİP ADIVAR'IN TATARCIK ROMANININ SÖZ DİZİMİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF ZİYA ÖZEN
Danışman: Sevda Özen Eratalay
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Her canlının kendine özgü iletişim becerisi bulunmaktadır. İnsanları tüm canlılardan ayıran en belirgin özellik ise dildir. Duygu ve düşüncelerimiz dil sayesinde dışarıya aktarılır. Bir dili doğru kullanmak ya da iyi anlayabilmek için o dilin kurallarını bilmek gerekir. Bu bağlamda söyleyebiliriz ki bir dilin söz dizimini iyi anlamak o dili iyi bilmek demektir. Söz dizimi hemen her dilde farklılıklar gösterir. Türk dili söz dizimi açısından çok da zor olmayan diller arasındadır. Türk dilini ya da farklı dilleri daha iyi anlamak, bilmek için yapılması gerekenlerden biri belki de söz dizimi çalışmalarına bakmaktır. Bu, dili doğru kullanma açısından son derece önemlidir. Türkiye Türkçesinin önemli çalışma alanlarından biri olan söz dizimi çalışmaları birçok akademik çalışmaya konu olmaktadır. Bu çalışmada Halide Edip Adıvar'ın Tatarcık romanı söz dizimi açısından incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı daha önce yapılan söz dizimi çalışmalarından da yararlanarak Tatarcık romanını sözcük grupları, cümlenin ögeleri ve türleri bakımından inceleyerek eserde nasıl kullanıldığını ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca Tatarcık romanından hareketle yazarın kullandığı dil hakkında çeşitli tespitler yapmaktadır. Bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde Halide Edip'in hayatı, edebi kişiliği üzerinde durularak romanın özetine yer verilmiştir. İkinci bölümde belirtme grupları hakkında bilgi verilerek romandaki örneklerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde cümlenin öğeleri ayrıntılı açıklanarak romandaki örneklerine yer verilmiştir. Dördüncü bölümde ise cümle çeşitleri; yüklemlerine göre, anlamlarına göre, yükleminin yerine göre ve yapısına göre ayrıntılı olarak incelenerek metinde geçen örneklerine yer verilmiştir.