Kültürün dijitalleşme süreci ve siber uzamda halk anlatılarının dönüşümü: YouTube örneği
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT OĞUR
Danışman: Metin Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kültür, özellikle halkbilim ve sosyal antropoloji disiplinleri için üretim, dönüşüm ve aktarım süreçleriyle her zaman önemli bir çalışma alanı olmuştur. İnsanlık tarihi boyunca yaşanan teknolojik gelişmeler kültürün bağlamını değiştirmiştir. Bunun yanında günümüzde iletişim teknolojileri sosyal hayatı büyük oranda dönüştürmüştür. Fakat bağlamı ne olursa olsun ortak kabule dayalı kültürel yaratımlar her dönemde varlığını sürdürmektedir. Dijital çağ olarak adlandırılan dönemde kültürel üretimler ve folklor yaratımları internet ortamında kendisini göstermektedir. Bu üretimlerden biri de halk anlatılarıdır. Halk bilimsel açıdan bakıldığında siber uzamda anlatının dikkate değer üretimleri görülmektedir. Bu sahadaki anlatıların toplum tarafından benimsendikleri düşünüldüğünde incelenecek verilerin somut olmayan kültürel miras anlamında da değerli olduğu anlaşılacaktır. Nitekim UNESCO, kültürel mirasın statik olarak saklanmasını değil süreçteki dinamizminin ortaya çıkarılmasını ve farklı yönlerden canlandırılıp sürdürülebilir yapısının geliştirilmesini önermektedir. Bu anlamda çalışma, geleneksel Türk halk anlatılarının bahsedilen dijital kültür ortamındaki varlıklarına odaklanmaktadır. Problem, yöntem, sınır ve literatür hakkında bilgilerin sunulduğu giriş bölümüyle başlayan çalışma, üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde dijital kültür kavramı tüm alt değişkenleriyle açıklanmaya ve dijitalleşme süreci kavramsal bir zemine oturtulmaya çalışılmıştır. Bu bölümde endüstri- kültür ilişkisi, yazı öncesi ve sonrası kültür dönemleri ve folklorun dijitalleşme aşamaları önemli teknolojik gelişmeler ışığında tartışılmıştır. İkinci bölümde anlatı; bilimsel yorum olarak anlatıbilim, Türk sözlü geleneği ve onun dijitalleşme bağlantılarını içeren katmanlarıyla birlikte ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise YouTube platformuna yüklenen halk anlatıları; temsil, yeniden üretim ve dönüşüm örnekleriyle analiz edilmiştir. Araştırma süresince YouTube sitesinde paylaşılan videoların konuyla ilgili olanları gözlemlenmiştir. Örnek videoların seçiminde, genele uygulanabilirlik, etkileşim oranları, anlatıcı performansı gibi ölçütler kullanılmıştır. Seçilen videolar; anlatıcı, dinleyici ve zaman-mekân kavramları yönünden ayrıntılı olarak tahlil edilerek dijitalleşme teorileriyle yorumlanmıştır.