Polifenol, tanen ve sükroz katkısının yonca silajında proteoliz, yağ asidi kompozisyonu, silaj fermantasyonu ile süt yağ asidi bileşimi üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET SALİH KAÇMAZ
Danışman: Sibel Erdoğan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın amacı, farklı katkıların yonca silajında silaj kalitesi ile yağ içeriği ve bileşiminin yanı sıra çoklu doymamış yağ asit (PUFA)'nin silolama sonrası stabilitesi ve aerobik stabilitesi arasında ilişkiler kurmaktır. Çalışmanın birinci hedefi yüksek PUFA konsantrasyonuna sahip yoncaya silolama sırasında çay polifenol ekstraktı (ÇP, %50 polifenol içeren), meşe tanen ekstraktı (MT, %63 kondanse tanen içeren) ve sükroz (S) ilavesinin lipoliz ve proteoliz üzerindeki etkisini belirlemektir. İkinci hedefi ise hazırlanan katkılı ve katkısız yonca silajlarının laktasyon periyodunun ikinci dönemindeki (70-140. günler arası) süt sığırlarında süt verimi ve süt yağ asidi bileşimi üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Çalışmada, kontrol-katkısız, 4 g/kg KM ÇP ekstraktı (ÇP), 15 g/kg KM MT ekstraktı ve 10 g/kg KM S katkılı olmak üzere 4 farklı yonca silaj grubu oluşturularak 70 gün boyunca fermentasyona tabi tutulmuştur. Laktasyonun ikinci döneminde 7 baş birden fazla doğum yapmış Simental ırkı süt ineği Switch-back (çapraz geçişli faktöriyel düzenlenmiş) deneme desenine göre rastgele bir şekilde dört muamele dizisinden birine atanmıştır. Denemede her bir periyot 7 gün rasyon adaptasyonu ve 14 gün veri toplama süresi olmak üzere toplam 21 gün sürmüştür. Çay polifenol ve MT ekstraktı katkılı silajlarda ham protein (HP) içeriği sırasıyla %13.09 ve %12.95 olarak belirlenmiş olup katkısız ve S katkılı silajlara göre HP içeriği artmıştır(P<0.05). Tüm katkılı silajlarda protein kaybı kontrol silajına göre daha düşük bulunmuştur (P<0.05). Sükroz katkılı silajlarda suda çözünebilir karbonhidrat (SÇK) içeriği diğer silajlara göre dikkate değer bir şekilde artmıştır (P<0.05). Silaj fermantasyon kalite kriterleri dikkate alındığında ÇP ve MT katkısı silajlarda toplam azot içerisindeki amonyak azotunu (NH3-N) düşürmüştür. (P<0.05). Tüm katkılı silajlarda laktik asit (LA) içeriği 74.14 ile 94.87 g/kg KM arasında olup, kontrol silajından yüksek bulunurken, bütirik asit (BA) konsantrasyonları düşük bulunmuştur (P<0.05). Katkısız silajda polifenol oksidaz (PPO) enzim aktivitesi (0.77 U/g KM) MT ve S katkılı silajlarla karşılaştırıldığında düşmüştür (P<0.05). Taze yoncada oleik asit (C18:1), alfalinolenik asit (C18:3 n-3), eikosapentaenoik asit (C20:5 n-3), ΣPUFA ve Σn-3 konsantrasyonu en yüksek iken silolama ile bu yağ asitlerin konsantrasyonu düşmüştür (P<0.05). Ancak ÇP katkısı lipolizi engellemiş ve söz konusu yağ asitlerin konsantrasyonu diğer katkı maddelerinden daha yüksek bulunmuştur (P<0.05). Silajlara ÇP ilavesi kuru madde tüketimi (KMT) ve süt verimini artırarak diğer silaj katkı maddelerine göre üstünlük sergilemiştir (P<0.05). Sütte cis-9, trans-11 CLA izomeri içeriği kontrol silajına göre %22.12 artırmıştır (P<0.05). Meşe tanen katkısı ise süt C18:1 cis-9 yağ asidi konsantrasyonu arttırırken n-6/n-3 oranını ve Aterojenik İndeksi (AI) azaltmıştır (P<0.05). Sonuç olarak; MT ve ÇP gibi doğal katkı maddelerinin silaj katkı maddesi olarak kullanımı hem silaj fermantasyon kalitesini hem de süt verim ve süt yağ asidi bileşimini iyileştirme potansiyeline sahip olmuştur. Özellikle konjuge linoleik asit (CLA) içeriğini artırma ve doymamış yağ asitlerini zenginleştirme kapasitelerinden dolayı, bu katkı maddelerinin fonksiyonel süt üretiminde kullanılması gerektiği sonucuna varılmıştır.