Bursa'da erken Osmanlı Dönemi'nde kadın Bânîler ve eserleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sanat (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice Engin
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tahsin Korkut
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bursa'da Erken Osmanlı Dönemi'nde kadın bânîlerin ve yaptırdıkları eserlerin araştırıldığı bu çalışmada, Bursa'nın başkent olma sürecinde kadın bânîlerin mimari alandaki etkinliği ele alınmıştır. Kadın bânîlerin sahip olduğu statü, toplumdaki konumu, babalarının veya eşlerinin onlara sağlamış olduğu ekonomik bağımsızlığının inşa ettirdikleri yapılar üzerinde, ne derece tesir ettiği gibi konular üzerinde durulmuştur. Ayrıca aynı dönemde inşa edilmiş olan diğer yapıların; mimari form ve süsleme programları açısından, kadın bânîlerin yaptırdığı yapılarla benzer veya farklı özelliklerinin olup olmadığı gibi sorulara da yanıt aranmaya çalışılmıştır. Bunun yanısıra kadın olmalarından dolayı, mimariye estetik açıdan yeni bir anlayış getirip getirmedikleri gibi konularda irdelenmeye çalışılmıştır. Erken Osmanlı Dönemi'nde Bursa'da 13 kadın bânî ve bu bânîlerin yaptırdıkları 26 yapı tespit edilmiştir. Tespit edilen bu yapılardan; 9 cami - mescit, 5 türbe, 4 çeşme, 2 köprü, 1 mektep ve 1 hamamdan oluşmaktadır. Bu 26 yapıdan 4'ü günümüze ulaşamamıştır. Günümüze ulaşamayan bu yapıların;1 imaret, 1 medrese, 1 sıbyan mektebi ve 1 tekke yapısı olduğu tespit edilmiştir. Yapı yaptıran kadın bânîlerin çoğunluğunun saray mensubu oldukları ve saray dışından kadınlarında, zaman zaman imar faaliyetlerine katıldığı görülmüştür. Bursa'nın, Erken Osmanlı Dönemi'nde; başkent olma sürecinde, şehrin gelişmesi adına inşa faaliyetlerine katılan kadın bânîler, o dönemde ve sonraki dönemlerde de toplumun önemli bir bireyi ve gözdesiydi. Bu eserlerle de imar faaliyetlerine önemli katkıları görülmektedir. Bu çalışmada kadın bânîlerin biyografilerine yer verilerek, padişah kızları veya eşleri olmalarının, inşa ettirdikleri yapılar üzerindeki etkisi daha anlaşılır kılınmaya çalışılmıştır. Erken Osmanlı Dönemi'nde kadın bânîler ve eserleri hakkında sınırlı bilimsel çalışmaların olduğu tespit edilmiş ve bu çalışma ile bir nebzede olsa bu boşluğun doldurulması amaçlanmıştır.