Müstansır-Billâh el-Fâtımî ve Dönemi (427-486/1036-1094)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları (Yl), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA ŞAVLI

Danışman: Mehmet Salih Arı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada Fâtımî Devleti'nin sekizinci halifesi Müstansır-Billâh'ın halifelik dönemi ve bu dönemde yaşanmış olaylar ele alınmıştır. Çalışmanın amacı Halife Müstansır-Billâh'ın halifeliği sürecinde Fâtımî Devleti'nin geçirdiği aşamalar ve bu aşamaların devletin gerilemesindeki etkisini incelemektir. Müstansır-Billâh 427 (1036) yılında, henüz yedi yaşında iken, devletin başına geçmiştir. Müstansır-Billâh'ın küçük yaşta hilafete gelmesiyle beraber gerek annesi gerekse bazı devlet adamları bu durumdan faydalanmak için ellerinden geleni yapmışlardır. Henüz hilafetinin ilk yıllarında devlet içerisinde birtakım sorunlar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu durum devletin dış siyaseti üzerinde de etkili olmuştur. Özellikle de dönemin büyük devletlerinden biri olan ve aynı zamanda Fâtımîler'in alt etmeye çalıştıkları Abbâsi Devleti ve henüz yeni kurulmuş olan Selçuklu Devleti ile girilen nüfuz mücadeleleri devleti çok yıpratmıştır. Bu mücadelelerle eş zamanlı olarak kıtlıklar, sarayın israf boyutundaki harcamaları, askerlerin maaşlarının verilmemesi ve bununla beraber ortaya çıkan isyanlar devletin ekonomisini ve refah düzeyini çok kötü etkilemiştir. Aynı zamanda devletin siyasi istikrarsızlığa sürüklenmesi de hız kazanmış ve vezir değişimleri artmıştır. Tüm bu olanlarla mücadelede âciz kalan Halife Müstansır-Billâh durumun daha da kötüye gittiğini görünce çareyi Ermeni asıllı olan Akkâ Valisi Bedr el-Cemâlî'yi Mısır'a davet etmekte bulmuştur. Bu çalışmada da Fâtımî Devleti için oldukça önemli bir dönem olan Müstansır-Billâh'ın hilafet dönemi ve bu dönemin önemli olayları incelenmiştir.