Kutadgu Bilig'de anlamca kaynaşmış ve deyimleşmiş birleşik fiiller


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZAHİDE NUR İLHAN

Danışman: Süleyman Eratalay

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Deyimler asıl anlamlarından uzaklaşarak yeni anlamlar kazanan kalıplaşmış sözlerdir. Anlatıma zenginlik katar ve kullanıldığı döneme ait izler taşırlar. Ortaya çıktıkları dönemin kültürünü yansıttıkları gibi dil özellikleri hakkında da bize ışık tutarlar. Karahanlı Döneminde kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eseri inceleyerek elde ettiğimiz anlamca kaynaşmış ve deyimleşmiş fiiller çalışmamızın konusunu oluşturmaktadır. Öncelikle esere bağlı inceleme yöntemi kullanılmış ve konuyla ilgili tez çalışmaları, kitaplar ve makaleler taranmıştır. Anlamca kaynaşmış ve deyimleşmiş birleşik fiiller tespit edilip öge sayılarına göre alfabetik sıraya uygun ve günümüzde kullanıldıkları anlamlarıyla birlikte verilmiştir. Ayrıca Karahanlı dönemi ve Türkçesi, Yusuf Has Hacip, Kutadgu Bilig hakkında bilgiler de verilmiştir. Çalışmamız iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, Karahanlı dönemi ve Türkçesi, Yusuf Has Hacip, Kutadgu Bilig; ikinci bölüm ise Kutadgu Bilig'de tespit edilen anlamca kaynaşmış ve deyimleşmiş fiillerden oluşmaktadır. Sonuç bölümünde tespit edilen örneklerin günümüzde işlekliğini koruyup koruyamadığı ile ilgili karşılaştırmalar yapılmış ve çalışma sonrasında edinilen bilgiler paylaşılmıştır.