Kanser tedavilerinde kullanılan ibrutinib etken maddesinin voltametrik yöntemle tayini

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Temel Bilimler (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CİHAT METE

Danışman: Pınar Talay Pınar

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, bruton tirozin kinaz (BTK) inhibitörlerinden yeni nesil akıllı bir antikanser ilaç olan ibrutinib (IBR)'in, elektrokimyasal özellikleri, bor katkılı elmas (BDD) elektrot ile anyonik bir yüzey aktif madde (sodyum dodesil sülfat, SDS) ortamında voltametrik bir yaklaşım kullanılarak incelenmiştir. IBR, dönüşümlü voltametri (CV) tekniği kullanılarak 0.1 mol L-1 H2SO4 çözeltisinde yaklaşık +1.56 V'ta (Ag/AgCl'ye karşı (3.0 mol L-1 KCl) bir yükseltgenme piki göstermiştir. IBR'nin tarama hızı çalışmalarıyla geri dönüşümsüz ve difüzyon kontrollü olduğu tespit edilmiştir. IBR'in potansiyel elektrokimyasal yükseltgenme reaksiyonu IBR'nin yapısındaki elektroaktif halkaya (pirazolpirimidin halkası) bağlı model yapılarıyla ilişkisi araştırılmıştır. Farmasötik ve idrar örneklerinde IBR tayini için hassas bir teknik olması nedeniyle çalışma yöntemi olarak kare dalga voltametrisi (SWV) tercih edilmiştir. IBR, uygun SWV parametre değerlerinde 0.01-2.00 μg mL-1 (5.7×10-7-2.3×10-6 mol L-1) konsantrasyon aralığında 0.1 mol L-1 H2SO4 içinde 6×10-4 mol L-1 SDS varlığında iyi doğrusallık göstermiştir. IBR için LOD (gözlenebilme sınırı) ve LOQ (tayin sınırı) sınırları sırasıyla 0.003 μg mL-1 (6.9×10-9 mol L-1) ve 0.01 μg mL-1 (2.27×10-8 mol L-1) olarak belirlenmiştir. Önerilen yöntemin gün içi ve günler arası tekrarlanabilirliğinin sırasıyla 2.15 ve 3.76 bağıl standart sapmaya sahip olduğu bulunmuştur. En iyi deney koşulları altında hem farmasötik dozaj formundan hem de insan idrar örneklerinden elde edilen geri kazanım bulguları, tasarlanan yöntemin doğruluğunu ve kesinliğini göstermiştir.