Târîhü'l-Edebi'l-Arabî adlı eseri çerçevesinde Şevki Dayf'ın Arap dili ve edebiyatına dair görüşleri (Analitik bir çalışma)


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Temel İslam Bilimleri (Dr), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Arapça

Öğrenci: ŞEYMA HAKÇIOĞLU

Danışman: Rıfat Akbaş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Arapça, zengin ve bereketli dillerden biridir. Âlimler, çok eski zamanlardan beri bu dili incelemeye büyük önem vermiş, başka hiçbir dile gösterilmeyen bir özeni Arapçaya göstermişlerdir. Bu ilginin nedeni, Arapçanın başka dillerde bulunmayan pek çok özelliğe ve ayrıcalığa sahip olmasıdır. Arap dili; nahiv, sarf, belağat, edebiyat ve daha birçok dalıyla, yazının ortaya çıkışından bu yana ilmi araştırmalara konu olmuş, hâlâ da her yönüyle çalışılmakta ve araştırılmaya devam edilmektedir. Zira Arapça, dibi ulaşılmaz bir deniz, hiç batmayan parlak bir güneş gibidir. Yüce Allah'ın Kur'an'da övdüğü, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) "Ben Kureyşliyim, Arapların en fasihiyim" sözleriyle övündüğü bu dil, ilim adamlarının dikkatini her zaman çekmiş ve başka hiçbir dilin görmediği bir ilgiyi hak etmiştir.Arap dili ve edebiyatı alanında çalışmalar yapan önemli isimlerden biri de Dr. Şevki Dayf'tır. O, Arap dili ve edebiyatına dair pek çok araştırma, inceleme ve akademik eser ortaya koymuştur. Bunlardan biri de, kıymetli eseri Arap Edebiyatı Tarihidir. Bu değerli çalışmasında Şevki Dayf, Arap dilinden, dilin geçirdiği evrelerden, tarihsel değişimlerinden söz etmiş; Cahiliye döneminden başlayarak modern döneme kadar her devri ayrı bir bölümde incelemiştir. Her dönemi ayrı ele alarak, Arap dili üzerine kıymetli bilimsel değerlendirmelerde bulunmuştur. Bununla birlikte, Arap edebiyatını da tüm yönleriyle -şiir ve nesir olarak- ele almış, edipler, şairler, hatipler ve râviler hakkında görüşler ortaya koymuş; bu şahsiyetlerin İslam'dan nasıl etkilendiklerini, eserlerine yansıyan gelişmeleri ve yenilikleri incelemiştir. Dil ve edebiyat alanında derin bilgiye sahip olan bu büyük âlimin görüşleri, her zaman ilgi ve takdire değer bulunmuştur. Bu çalışmada da Abbâsi dönemine kadar onun görüşlerinin tespiti ve değerlendirilmesi amaçlanmıştır.