Üreme göçü esnasında van balığının (Alburnus tarichi (Güldenstädt, 1814)) farklı dokularında akuaporin proteinlerin değişiminin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji (Dr), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA ALKAN
Danışman: Ahmet Regaib Oğuz, Zehra Alkan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Van Gölü Türkiye'nin en büyük gölü ve ayrıca dünyanın da sayılı gölleri arasındadır. Van balığı (Alburnus tarichi) Van Gölü'nün fiziko-kimyasal (tuzluluk oranı ‰22, pH'sı ise 9.8) şartlarına adaptasyon sağlayan tek omurgalı türdür. Anadrom bir balık olup Nisan-Temmuz ayları arasında gölden tatlı sulara üreme göçü gerçekleştir. Üremesini tamamlayan balıklar tekrar göl ortamına geri dönerler. Göç sırasında farklı sucul ortamlara maruz kalan balıklarda, adaptasyonu sağlamak için solungaç, böbrek, sindirim kanalı gibi dokularda bazı değişimler meydana gelir. Bu çalışmada adaptasyonda önemli rol oynayan bazı akuaporin ve Na+/K+- ATPaz proteinleri Van Gölü ve Karasu Çayı'ndan örneklenen balıkların solungaç, böbrek ve sindirim kanalında immünohistokimyasal olarak incelendi. Histolojik olarak solungaç, böbrek ve sindirim kanalı dokularının diğer teleost balıklarla benzer olduğu belirlendi. İmmünohistokimyasal işaretleme sonucunda solungaç dokusunda bulunan Akuaporin 1, Akuaporin 3, Akuaporin 8 transmembran proteinlerin ve Na+/K+-ATPaz pompası içeren hücrelerde ve örnekleme yapılan lokalitelerde farklılık olduğu gözlendi. Akuaporin ve Na+/K+-ATPaz proteinleri özellikle solungaç sekonder lamel ve primer lamellerde bulunan klorid hücrelerinde işaretlendiği belirlendi. Böbrek dokusunda Akuaporin 1, Akuaporin 3, Akuaporin 8 ve Na+/K+-ATPaz proteinleri içeren hücre yoğunluğun hem lokalitelere göre hem de dokuda bulunan distal, proksimal ve toplama kanallarında farklılık olduğu belirlendi. Sidirim kanalı (anterior ve posterior bağırsak) dokularında bulunan Akuaporin 1, Akuaporin 3, Akuaporin 8 ve Na+/K+-ATPaz proteinleri içeren mukoza epitel hücrelerinde ve göç sırasındaki lokalitelerde farklılıklar gözlendi. Akuaporin ve Na+/K+-ATPaz proteinleri özellikle anterior ve posterior bağırsak dokusunda bulunan epitel hücrelerde işaretlenmenin daha yoğun olduğu belirlendi. Sonuç olarak osmoregülasyonda rol oynayan solungaç, böbrek ve sindirim kanalında bulunan su kanalları olarak görev yapan akuaporinlerin ve Na+/K+-ATPaz pompasının Van Balığının farklı su ortamlarına adaptif mekanizması hakkında temel bilgiler sağladı.