Kuzey Afrika'da Kurulan Hârici-Sufrî Devlet: Midrâriler

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İslam Tarihi ve Sanatları (Yl), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: CELAL GÜRBÜZ

Danışman: Mehmet Salih Arı

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada İslâm tarihinin erken dönemlerinde ortaya çıkmış olan Hâricîliğin Sufrîyye fırkasına mensup Berberî Miknâse kabilesi öncülüğünde Kuzey Afrikâ'da kurulmuş olan Midrârîler Devleti siyasi, sosyal ve kültürel yönlerden ele alınmaktadır. Midrârîler Devleti Haricîler'in kurduğu ilk devlet olması hasebiyle, Haricîliğin Kuzey Afrika'da yer edinmesi ve Sufrîyye mezhebinin gelişimi açısından büyük önem taşımaktadır. Araştırma kapsamında bu devletin Hâricîliğin ve onun bir fırkası olan Sufrîyye'nin yayılmasına etkisinin, Kuzey Afrikâ tarihindeki rolünün ve Berberîler'in İslâm'ı kabul etmesindeki payının ne oduğunun incelenmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla araştırma dört bölüme ayırılmış ve araştırmanın birinci bölümünde Hâricîlik ve Sufrîyye hakkında bilgi verilerek Hâricî-Sufrîliğin Kuzey Afrika'ya girişi ve Hâricî-Sufrîler'in Kuzey Afrika'da gerçekleştirdiği isyanlar aktarılmıştır. İkinci bölümde Midrârî Devleti'nin kuruluşundan yıkılışına kadar olan süreç kronolojik bir şekilde ele alınmıştır. Üçüncü bölümde Midrârî Devleti'nin diğer devletlerle ilişkileri incelenerek Kuzey Afrika'daki rolü saptanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın son bölümünde ise Midrârî Devleti'nin kültür ve medeniyeti incelenmiş ve bu devletin Kuzey Afrika kültür mirasındaki katkısı sosyal, kültürel ve ekonomik yönden ele alınmıştır. Yapılan araştırma sonucunda Hâricîler'in Emevî Devleti'nin baskılarından kaçmak amacıyla Kuzey Afrika'ya sığındığı ve burada örgütlenerek devlet kurdukları, Kuzey Afrika'ya giden Sufrîyye fırkası müntesiplerinin kurduğu Midrârî Devleti'nin ilk Hâricî devlet olduğu, Hâricîliğin Berberîler arasında yayılmasını sağladığı ve Kuzey Afrika tarihinde önemli izler bıraktığı sonuçlarına ulaşılmıştır.