BİLGİ EKONOMİSİNİN BÜYÜME VE KALKINMA İLE İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Lale Yuldaş
Danışman: Fatma Fehime Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Son yıllarda yaşanan konjonktürel gelişmelerle birlikte bilgi ekonomisinin önemi giderek artmıştır. Uluslararası alanda ekonomik bir değer oluşturan ve büyümenin itici gücü olarak görülen bilgi, iktisadi etkinliklerde en değerli unsur haline gelmiştir. Ekonomik etkinliklerde bilginin etkili bir şekilde kullanımı, Bilgi İletişim Teknolojilerinde meydana gelen gelişmeler ve ekonomik etkinliklerin globalleşmesi bilgi ekonomisinin oluşmasını sağlamıştır. Bilgi teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmelerle birlikte bilgi ekonomisinin oluşturduğu yeni değerler, ekonomik büyüme ve kalkınma üzerinde önemli etkilere neden olmuştur. Tarım toplumu, sanayi toplumu ve en son olarak bilgi toplumu şeklinde tanımlanan ekonomik faktörler insanlığın ekonomik tarihinin 21.yy'a kadar geçirmiş olduğu üç önemli ekonomik değişimi tanımlamaktadır. Tarım ve sanayi toplumlarında ilk değişim sürecini açıklayan doğal kaynaklar ve fiziki sermaye ekonomik gelişimin ana faktörleri olarak kabul edilmekte ve insani yetenekler bu süreci pozitif yönden etkileyerek birer olgu olarak değerlendirilmektedir. Fakat 20.yüzyılın ikinci yarısından sonra bilgi ekonomisinin temellerinin oluşmaya başlamasıyla insani becerilerin tamamı bir sermaye olarak görülmeye başlanmıştır. Bilgi teknolojilerinde meydana gelen hızlı gelişmeler ve bilgi ekonomisinin oluşturduğu yeni değerler ekonomik büyüme ve kalkınma üzerinde önemli değişikliklere neden olmuştur. Bu çalışmanın temel amacı, son yıllarda sosyal ve kültürel yaşamın en önemli faktörü olan bilgi ekonomisinin ekonomik büyüme ve kalkınma ile ilişkisinin Türkiye örneği ile açıklanması ve Türkiye ekonomisinin 2002-2021 dönemi için analiz edilmesidir. Bağımlı değişken Arge harcamalarının GSYH içindeki oranı (ARGE/GSYH) bağımsız değişkenler ise ilk öğretim, orta öğretim ve liseye göre bilgisayar (bilg01,bilg02,bilg03) ve internet (In01, In02, In03) kullanım oranları analiz edilmiştir. Değişkenlerin birim kök analizleri Phillips-Perron testi kullanılarak yapılmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşmenin varlığı ARDL sınır testi ile analiz edilmiştir. Değişkenlerin nedensellik ilişkileri Toda-Yamamoto nedensellik testi kullanılarak belirlenmiştir. Çalışmanın bulgularına göre bilgi ekonomisinin ekonomik büyümeyi sağlayan önemli bir faktör olduğu ve bundan dolayı Türkiye ekonomisi için bilgi ekonomisi odaklı ekonomik büyüme yaklaşımının geçerli olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan bu sonuçlar Türkiye için önemli politika önerileri sunmuştur.