Köpek Kalbi ve Flush eserlerinde antropomorfizm ve toplumsal eleştiri: Biyopolitik bir okuma

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İNGİLİZ DİLİ VE EDEBİYATI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İBRAHİM PERİ

Danışman: Ömer Aytaç Aykaç

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Mikhail Bulgakov'un Köpek Kalbi (1925) ve Virginia Woolf'un Flush (1933) adlı eserlerini karşılaştırmalı edebi analiz yöntemiyle inceleyerek, edebiyatta antropomorfizmin biyopolitik işlevlerini çözümlemeyi amaçlamaktadır. Her iki eserde de hayvan karakterler, yalnızca anlatının estetik unsurları değil; aynı zamanda toplumsal eleştirinin, kimlik inşasının ve iktidar yapılarının temsiline aracılık eden taşıyıcı figürler olarak kurgulanmıştır. Bu bağlamda, antropomorfik anlatılar; tür, cinsiyet, sınıf ve toplumsal normlar gibi yapıları yeniden düşünmeye imkân sağlayan alegorik ve politik anlatı stratejileri olarak değerlendirilmiştir. Kuramsal çerçevede Marksist edebiyat eleştirisi, yapısalcılık, postyapısalcılık ve posthümanist düşünce gibi çeşitli eleştirel yaklaşımlar kullanılmıştır. Bulgakov'un eseri, Sovyetler Birliği'nin erken dönem biyopolitik müdahalelerini, ideolojik tahakküm mekanizmalarını ve insan doğasına yapılan radikal müdahaleleri grotesk bir dille eleştirirken; Woolf'un Flush adlı biyografik anlatısı, İngiliz burjuvazisinin sınıfsal ve cinsiyet temelli normatif yapısını, bir köpeğin perspektifinden sunarak ters yüz etmiştir. Bu iki farklı coğrafya ve tarihsel bağlamda üretilmiş metin, insan-hayvan ikiliği üzerinden yürütülen temsili stratejileri karşılaştırmalı bir biçimde görünür kılmaktadır. Çalışma, edebi metinlerde antropomorfik karakterlerin yalnızca anlatı düzeyinde değil, aynı zamanda ideoloji, özneleşme ve temsil politikaları bağlamında da işlevsel olduğunu ortaya koymuştur. Aynı zamanda, güncel eleştirel kuramların ışığında, insan-merkezci epistemolojilerin sorgulanmasına ve edebiyatın çok katmanlı toplumsal eleştiri potansiyeline dikkat çekmiştir. Bu yönüyle bu çalışma, hayvan anlatıları ve antropomorfik kurgu aracılığıyla modernitenin, iktidarın ve kimliğin yeniden düşünülmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir