BİTLİS MERKEZ VE TATVAN İLÇESİNDEKİMANASTIR VE KİLİSELERDE TAŞ SÜSLEME
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra GÜNDÜZ
Danışman: Yalçın Karaca
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Süsleme, geçmişten günümüze kadar uygarlıkların varlıklarını ebedi kılabilme düşüncesini barındıran estetik bir olgu olmuştur. Bu bağlamda sadece yer aldığı yüzeyin estetik etkisini artıran bir uygulama olarak kalmamış aynı zamanda insanın kendini dışa vurduğu sembolik ifade biçimlerinden biri olmuştur. Tarihe tanıklık etmiş insanoğlunun yaşamını ve inancını, sonsuz kılmıştır. Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Bitlis, sahip olduğu coğrafi konumdan dolayı çok eski dönemlerden itibaren insanların zorunlu olarak kullandığı bir güzergâh olmuştur. Doğu Anadolu'yu Güneydoğu Anadolu'ya bağlayan bir güzergâh üzerinde yer alan şehir, seyyah ve araştırmacıların da ilgisini çekmiştir. Bitlis'in doğuda İran, kuzeydoğuda Kafkasya ve batıda Orta Anadolu bölgeleri arasında yer alması, aynı zamanda göç ve savaşların yaşandığı bir coğrafya olmasına sebebiyet vermiştir. Bu sebeple bölge sürekli bir kaos durumunda olmasına rağmen sanat ve kültür ortamı canlılığını hiç kaybetmemiş, göçlerle gelen yeni kültürlerle tanışma ortamı bulmuş, bu canlılığın devam etmesine büyük etki sağlamıştır. Bitlis ilinde geçmişten beri yaşayan Ermeniler, bölgede manastır ve kiliseler inşa etmişlerdir. Bitlis'in mimari dokusu hakkında birçok yerli ve yabancı bilim insanı tarafından araştırma yapılmıştır. Ancak bu çalışmada ele alınan kilise ve manastırların taş süslemeleri hakkında yeterli düzeyde çalışma bulunmamaktadır. Hıristiyan Dini Mimari eserlerinin yerinde incelenmesi, araştırılması ve bir bütün halinde bölgesel ve tarihsel bağlamda değerlendirilmesi, sanat tarihi metotları ve sanat tarihi bilim disiplini çerçevesinde incelenerek bilim dünyasına kazandırılması tezin asıl amacı olmuştur. Yapıların mimari özelliklerine değinildikten sonra ağırlıklı olarak kilise ve manastırlarda bulunan taş süslemeler incelenmiştir. Öncelikli olarak araştırma konusu olan bu yapılar hakkındaki çalışmalar, yapıların tarihsel süreçte günümüze gelene dek ne durumda oldukları hakkında bilgi sağlamaktadır. Literatür taraması sonucunda ele alınan yapılar hakkındaki çalışmaların, özellikle süsleme açısından oldukça dar kapsamlı olduğu görülmüştür. Bu sebeple, bu çalışma, Bitlis merkez ve Tatvan ilçesindeki yapıların, süsleme açısından ele alan özgün bir çalışma olmasından dolayı önemlidir.