Mihri Hatun'un Necatî Bey'e Yazdığı Nazirelerin Mukayeseli Tahlili
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GIYASETTİN EMEK
Danışman: Tolga Öntürk
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Nazire bir şairin, beğendiği bir şairin şiirine aynı vezin, redif, kafiye ve manada benzer bir şiir yazmasıdır. Nazirelerin kendini yetiştirme, üstünlük taslama, rekabet ve adını duyurma gibi birçok yazılış amacı vardır. XV. yüzyıl divan edebiyatında Anadolu'nun Hüsrev-i Rum'u olarak anılan büyük isimlerden biri de Necâtî Bey'dir. Farsçanın giderek popülerlik kazandığı bir dönemde sade, açık bir Türkçe ile atasözü, deyim ve meselleri ustalıkla kullanması döneminde onu ön sıralara çıkaran özelliklerden birkaçıdır. Şiirleri çok sevilmiş ve her devirde birçok şiirine nazireler yazılmıştır. Mihrî Hâtun ise Necâtî Bey'le aynı dönemde yaşamış divanı olan ilk kadın şairdir. Şiirlerinde doğal, samimi bir Türkçe kullanması ve duygularını da pervasızca ifade etmesi, onu diğer kadın şairlerden farklı kılmıştır. Devrin büyük şairi Necâtî Bey'i kendisine örnek almış ve şiirlerini ona göndermiştir. Şiirlerinde Necâtî Bey'e yetişme arzusunu taşıyan Mihrî Hâtun, bu doğrultuda Necâtî'nin pek çok eserine nazireler yazmıştır. Bu çalışma, Mihrî Hâtun ile Necâtî Bey arasında edebî etkileşimin nazireler bağlamında incelenmesini amaçlamaktadır. Çalışmada nazire kavramı ve Türk edebiyatında nazire konusuna yer verildikten sonra her iki şairin hayatları ve edebiyat dünyasındaki yerleri hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra ana kaynaklarda yer alan Necâtî Bey'in gazelleri ile Mihrî Hâtun'un bu gazellere yazdığı nazireler, karşılaştırmalı bir yöntemle tahlil edilmiştir. Her iki şairin divanının karşılaştırılması neticesinde ise tespit edilen gazel ve nazirelerin kısa tahlilleri de yapıldıktan sonra nazire murabba ve tahmise yer verilmiştir. Yapılan kapsamlı tahlillerde, şiirlerin anlam, yapı ve üslup özellikleri detaylı bir şekilde incelenerek şairlerin birbirlerini nasıl etkiledikleri ve bu etkileşimlerin alıntılama, taklit, gönderme, rekabet gibi farklı biçimlerde nasıl gerçekleştiği ortaya konmuştur.