Hizan halk mimarisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLAMETTİN ÇETİN
Danışman: Metin Eren
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Hizan halk mimarisi, halkın yaşayış ve kültürünü öne çıkaran kendine ait halk kültürüne sahiptir. Bu mimarinin taş malzemeyle yapılan evleri; iklimin ve coğrafi koşulların belirleyiciliğinde ve tipolojisinde olduğu kadar halkın kültürünü yansıtmasıyla da dikkat çekmektedir. Son yıllarda basına ve sosyal medyaya da yansıyan Hizan taş evleri ilgi odağı haline gelmiştir. Bu çalışmada halk mimarisi bağlamında, Bitlis'in Hizan ilçesinin mimarisinde halkın kültürü, gelenekleri, görenekleri, yaşam tarzı ve aile içi ilişkileri ile sosyal, ekonomik özellikleri incelenecektir. Bunun ile geçmişte sıkça kullanılan ve halen de kullanılan Hizan mimari tarzın; halkın yaşam tarzı, geleneği, göreneği, geçimi, inancı ve ilişkileri üzerindeki etkisi verilmek istenmiştir. Alan yazın taraması ve saha çalışması bu incelemenin temel bilgi edinme çerçevesini oluşturacaktır. Analizle ve estetik modellemeyle bu anlamda değişmeye yüz tutan üç köy ve Hizan ilçe merkezi değerlendirmeye alınmıştır. İlçe merkezindeki ve bu köylerdeki yapılar seçilirken mimarisinin belirleyici olmasına ve farklı özellikteki yapıların ele alınmasına dikkat edilmiştir. Çalışmada sadece ev esas alınmayıp cami, çeşme, su bendi, ark, tandır, değirmen, ayla gibi mimariler de incelenmiştir. Çalışmaya yararı bulunacağı düşüncesiyle bazı yapıların ve yapı bölümlerinin fotoğrafları eklenmiştir. Hizan'ın mimarisinin büyük oranda halkın yaşam tarzını, geçmişini, kültürünü yansıttığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, halk mimarisinde halk kültürünü, sosyal ve ekonomik özelliklerini göstermesi ile halkbilim çalışmalarına katkı sunacaktır.