A PSYCHOLOGICAL APPROACH TO SEXIST ATTITUDE IN SOCIETY THROUGH ALICE WALKER'S THE COLOR PURPLE, SYLVIA PLATH'S THE BELL JAR, AND FATMA ALİYE'S REFET

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İngiliz Dili ve Edebiyatı (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: İngilizce

Öğrenci: BAŞAK AVCİ

Danışman: Zeki Edis

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Toplumdaki bireylere, cinsiyetlerine göre önyargılarla oluşturularak dayatılan görevler ve baskılar olarak bilinen cinsiyetçilik düşüncesi, tarihten bugüne kadın-erkek birçok insanın ötekileştirilmesine sebep olmuştur. İnsan yaşamında çatışmalara yol açan bu düşünce, bireylerin psikolojik ya da fiziksel baskılara maruz kalmalarına sebep olmaktadır. Gelenekçi bir bakış açısı ile toplumlar yaşadıkları kültürlerin etkisinde kalarak görüşlerini kuşaktan kuşağa aktarmaktadırlar. Ailelerde başlayıp gelişen bu baskıcı tutum genetik bir hastalık gibi kişilerin zihnine tutunmaktadır. Bu basmakalıp inanış ile toplumdaki rollerin sadece kişinin cinsiyeti üzerinden belirlenebileceği görüşü hâkim olmakta ve bu cinsiyet rollerinin dışına çıkılamayacağı savunulmaktadır. Toplumca belirlenmiş, uygulanması zorunlu kılınmış bu rollerin yerine getirilmemeleri durumunda bu kişilerin aşağılanması, küçük görülmesi ve hakarete uğramaları gelenek haline gelmiş ve değer yargısı olarak topluma sunulmaktadır. Bireylerin cinsiyet rolleri üzerinden maruz kaldığı 'cinsiyetçilik' önyargısı, tarihten bugüne, yediden yetmişe, dünyanın birçok bölgesinde, birçok ülkede ve toplumda çoğunluğu 'kadınlar' olmak üzere tüm insanlığın tecrübe edindiği bir ayrımcılık türüdür. Toplumun masum bir geleneği sayılmış olan bu düşünce karşı cinsler arasında çatışmalara sebep olmakta ve bireyler susarak ya da susturularak, psikolojik şiddete maruz bırakılarak ötekileştirilmiş hissetmektedirler. Geri kalmış ve ezilmiş olan toplumlarda ırkçı bakış açısının da beslediği bu ideoloji, toplumda nefret duygusuna ortam hazırlayarak özellikle kadınlar üzerinde ciddi baskılara sebep olmaktadır. Bu baskılar toplumsal ve bireysel açılardan ve yaşantılardan yola çıkılarak geniş bir psikolojik çerçevede ele alındığında sebepleri ve sonuçları ile bir bütün olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, 'cinsiyetçi tutum', ailelerin ve bireylerin eğitim, ekonomi ve gelişmişlik düzeyleri, toplum içindeki yaşantıları ve diğer insanlarla ilişkileri gibi sosyal ve psikolojik açılardan ele alınarak, cinsiyetçi görüşün kadın çerçevesinden çokça işlendiği, Alice Walker'ın Renklerden Moru, Sylvia Plath'in Sırça Fanus, ve Fatma Aliye'nin Refet eserleri üzerinden değerlendirilecektir. Bu tutumun sosyal, ekonomik ve psikolojik nedenleri incelenirken üç kadın yazarın aynası olan bu üç eser, kadın yazarların hayatları ışığında ele alınacak ve cinsiyetçilik düşüncesine sebep olan davranışlar toplum hayatı çerçevesinde analiz edilecektir.