Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Jeofizik Mühendisliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ayşegül ALKAN
Danışman: İsmail Akkaya
Özet:
Volkanik bölgelerde, magma
odalarındaki farklı yönlere doğru olan hareketlerden dolayı küçük büyüklüklü
(magnitüdlü) depremler meydana gelmektedir. Dünyanın farklı bölgelerinde
gerçekleştirilen volkano-tektonik çalışmalarda ortaya konulan ve çoğunlukla magma
odası civarında gözlenen genleşme-büzülme hareketinin sonucu oluşan bu
depremler, sürekli gözlemlerle kayıt altına alınmaktadırlar. Diğer taraftan,
volkanik bölgelerde oluşan depremlerin tektonik kökenli mi yoksa volkanik
kökenli mi olduğunu ayırt etmek kolay değildir. Bu çalışmada, Doğu Anadolu
Platosunda Ağrı il sınırları içinde yer alan volkanizması Kuaterner döneminde
gelişmiş ve jeolojik olarak önemli merkezlerden birisi olan Tendürek Volkanı ve
çevresinde meydana gelmiş küçük magnitüdlü depremler incelenmiştir. Bu
kapsamda, bu mikrodepremlerin odak mekanizması çözümleri yapılmıştır. Çözümler
normal fay karakteristiğinde olan Tendürek fayı ile doğrultu atımlı fay
karakterine sahip olan Balıkgölü fay zonu ve Doğubeyazıt fayı ile uyumlu olarak
elde edilmiştir. Ardından, elde edilen odak mekanizması parametrelerinin
kullanılmasıyla, Coulomb gerilme değişimi haritaları farklı derinlik seviyeleri
(4, 8, 12, 16 ve 20 km) için hesaplanmıştır. Özellikle sığ derinliklerde,
Tendürek Volkanının hemen altında pozitif gerilme değerleri gözlemlenmiştir.
Buna ek olarak, çalışma bölgesinin kuzey-doğusu ile batısında kullanılan
mikrodepremlerin episantr-hiposantr noktaları ile ilişkili olarak pozitif
gerilme lobları elde edilmiştir. Tez çalışması kapsamında hesaplanan Coulomb
gerilme değişimlerinin Tendürek fayı, kaldera ring (halka) fayları ve yerel
volkanizma karakteristiği (düşük viskoziteli akıcı bazaltik lavlar) ile
ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen bulguların bölgedeki InSAR tabanlı
önceki çalışmalarla da uyumlu olduğu görülmüştür. Tendürek Volkanının altında
elde edilen sığ derinliklerdeki pozitif gerilme değişimleri ile literatür
verileri yüksek oranda uyum sergilemektedir. Sonuç olarak, elde edilen Coulomb
gerilme değişimleri bölgedeki depremsellik ve tektonizma dikkate alınarak
değerlendirilmiş, depremlerin Tendürek Volkanı ile mi yoksa çevredeki aktif
tektonik yapılar ile mi ilişkili olduğu ortaya çıkarılmıştır.