ANTROPOLOJİK BAKIŞ AÇISIYLA GERONTEKNOLOJİ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antropoloji (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NECLA ÖZHEKTİ
Danışman: Seda Karaöz Arıhan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlılık ve yaşlanma insanın psikolojik, fiziksel ve sosyal boyutlarla ele alınması gereken bir süreçtir. Fizyolojik olarak yaşlılık ve yaşlanma, kronolojik yaş ile beraber ortaya çıkan biyolojik farklılıkları açıklarken; psikolojik olarak yaşlılık ve yaşlanma, öğrenme, algı, problem çözme, psikomotor özellikleri bakımından yaşlı bireyleri değerlendirmektedir. Sosyolojik bakımdan yaşlılık ve yaşlanma, toplumun belli yaş aralıklarından biri olan yaşlılık sürecindeki yaşlı bireylerden beklenen davranış örüntülerini değerlendirmektedir. Teknoloji hızlı bir şekilde gelişmekte ve her alanda kullanılmaktadır. Ülkemiz de dahil olmakla birlikte dünyada yaşlı nüfusun artması ile teknolojinin yaşlı bireylere yönelik çalışmaları önem kazanmaktadır. Yaşlı bireyleri ve yaşlı bireylerin sorunlarını amaçlayan birçok çalışmaların yanında doğrudan yaşlı bireyleri hedeflemeyen, ama dolaylı bir şekilde yaşlıların yaşamına olumlu çözümler getirebilen araştırma ve teknolojik tasarım çalışmaları da bulunmaktadır. Bu çalışmaların arttığı alanlar yaşlı bireylerin özgür bir şekilde yaşamasına destek olacak öneriler, güvenlik temalı projeler, sağlık alanında gelişme sağlayacak projeler olarak sıralanabilir. Bu bağlamda Geronteknoloji; yaşlılara katkı sağlayan sistem, yazılım ve cihazlar ortaya çıkarmayı hedefleyen, teknolojik yenilikleri getiren ve gerontolojiyi bütünleştiren bir alandır. Antropoloji biliminin insanı biyolojik bir varlık olarak ele alan alt dalı olan fiziki antropolojinin ilgi alanlarından biride, yaşlılık sürecinde yaşlıların fiziksel değişimlerini incelemektedir. Bununla birlikte fiziki antropoloji bilimi yaşlıların bu değişimlerden daha az etkilenmesi için teknolojiden yararlanılarak, yaşlı bireylerin ergonomik ve antropometrik ölçüleri göz önünde bulundurulmasıyla yaşlılara uygun ürünlerin tasarlanması için katkı sağlamaktadır. Antropometride kullanılan standart referans değerlerin kullanılarak bireylerin boy kilo deri kalığı vücut bileşenlerine ait uzunluk ve çevre ölçüleri gibi farklı ölçümlerin alınarak vücut tipleri ortaya konulabilir. Antropometrik ölçümler ile bireylerin uzunluk, boy, deri kalınlığı çevre vücut bileşimi, vücut tipi ölçüleri gibi veriler de belli kısımlar temel alınarak ortaya konulmaktadır ve insanın diğer insanlar ile karşılaştırılması ile standart ölçümler oluşturulmaktadır. Bu standart ölçüler başta ergonomiyi kapsamak üzere birden fazla alanda insanların donanım, araç gereç ve mekanların boyutuyla uyumlarının analiz edilmesinde önemli olmaktadır. Aynı zamanda toplumların ya da bireylerin beslenme ya da sağlık durumlarının takip edilmesinde kullanılmaktadır. Bu çalışmalar toplumun bir parçası olan yaşlı bireyleri değerlendirmek için de kullanılmaktadır. Bu kapsamda amacımız yaşlanma süreçlerinin değerlendirilmesi ile yaşlılıkla ilişkili sorunları ele alarak geronteknolojik gelişimleri antropolojik bakış açısıyla ele almaktır.