İnternet Bağımlılık Ölçeğinin geliştirilmesi ve bazı demografik değişkenler ile internet bağımlılığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eğitim Bilimleri (Yl) (Tezli), Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2009
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİM GÜNÜÇ
Danışman: Murat Kayri
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmanın öncelikli amacı, Türkçe internet bağımlılık ölçeği geliştirmektir. Ölçek maddeleri, DSM-IV ve ilgili alanyazının yanında özellikle öğrencilerin internet ile ilgili düşüncelerinden alınan veriler ile oluşturulmuştur. Çalışmanın örneklemini, 301'i kız, 443'ü erkek ve 10'u kayıp veri olmak üzere ortaöğretim kademesindeki 754 öğrenci oluşturmaktadır. Bu yüzden, Türkiye'nin her coğrafi bölgesinden kozmopolit özellik arz eden birer il ve her ilden de ikişer okul seçilmiştir. Bölgelerdeki illerin seçimi uygun örnekleme, illerde belirlenen okullar ise seçkisiz örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Örneklemdeki bireylerin yaş aralığı 14-20 aralığında değişmekte olup, yaş ortalaması 15,82 olarak bulunmuştur. Ölçek beşli likert tipinde olup, 35 maddeden oluşmaktadır.Ölçeğin Cronbach alfa (?) iç tutarlık katsayısı .944 olarak bulunmuştur. Bu çalışmada, yapı geçerliği için açımlayıcı (exploratory) faktör analizi, elde edilen faktör yapısının doğruluğunu test etmek için de doğrulayıcı (confirmatory) faktör analizi yöntem olarak belirlenmiştir. Ölçek dört alt faktörden oluşmaktadır. Bu dört faktör; ?Yoksunluk?, ?Kontrol Güçlüğü?, ?İşlevsellikte Bozulma? ve ?Sosyal İzolasyon? olarak adlandırılmıştır. Ölçeğe ilişkin toplam açıklanan varyans %47,463 olarak bulunmuştur.Ölçeğin puanlanmasında; dağılım normal olmadığı için, dağılım ölçülerinden ortanca (median) ve çeyrek sapma (quartiles) değerleri kullanılmıştır. Burada ortanca değer eşik değer olarak kabul edilebilmiştir. Tutum düzeylerinin de düşük-orta-yüksek şeklinde sınıflandırılması için de; düşük (ortanca ? çeyrek sapma), orta (ortanca), yüksek (ortanca + çeyrek sapma) modeli kullanılmıştır. Ancak, bireylerin bağımlılık durumları hakkında daha detaylı sonuçlar elde edebilmek için örnekleme sınıflandırma tekniklerinden ?İki Aşamalı Kümeleme Analizi? tekniği uygulanmıştır.Bireylerin madde toplam puanlarına göre bağımlılık durumu ?iki aşamalı kümeleme analizi? yöntemi ile dört gruba ayrılmış olup birinci grup ?bağımlı grup?, ikinci grup ?bağımlılık riski taşıyan grup?, üçüncü grup ?eşik grubu?, dördüncü grup ise ?bağımlı olmayan grup? olarak tanımlanmıştır. Bu çalışmada 754 bireyden 76 (%10,1) birey internet bağımlısı ve 199 (%26,4) birey olası bağımlı (risk altında) olarak bulunmuştur. Geriye kalan 222 (%29,4) eşik grubundaki birey ve 257 (%34,1) bağımlı olmayan gruptaki birey ile toplam 479 ( %63,5) birey ise bağımlı olarak tespit edilmemiştir.Bu çalışmada, bazı demografik değişkenlere ilişkin tanımlayıcı istatistiklerin yanında bu değişkenler ile internet bağımlılık durumu arasındaki ilişkiler de incelenmiş ve sonuçlar yorumlanmıştır. Bu sonuçlara göre; il, cinsiyet, sınıf, yaş, baba mesleği, sigara kullanma durumu, aile geliri, interneti en sık kullanım amacı, interneti yıllık ve günlük kullanım miktarı ile internet bağımlılığı arasında anlamlı bir fark bulunmuştur.