Bazı lantanit bileşikler kullanılarak üretilen seramiklerin gama ve nötron radyasyonu zırhlama özelliklerinin araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Fakültesi, Kimya Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEKİYE MADAK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Berna Oto
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Herhangi bir radyasyon tehlikesine karşı alınabilecek birincil önlem zırhlamadır. Zırhlama, radyasyondan kaynaklı zararlı etkileri azaltmak için kullanılan bir önemli yöntemdir. Zırh malzemesi, bu amaç için üretilen koruyucu engellerdir. Bu koruyucu engeller üretilirken radyasyonun türü ve enerjisi dikkate alınmak zorundadır. Bunun nedeni, yüksek atom numarasına sahip element içeren malzemelerin yüksek enerjili fotonları zayıflatmak için kullanılması, düşük atom numaralı malzemelerin ise nötron parçacıklarını zayıflatmak için kullanılmasıdır. Zırh malzemesi üretiminde dikkat edilmesi gereken birkaç önemli noktalar vardır. Bunları şu şekilde sıralamak uygundur: i) zırh malzemesinin kolay üretimi; ii) doğaya zarar vermemelidir; iii) Maliyet ucuz olmalıdır. Bu üç önemli niteliğe sahip olan seramik malzemeler etkili zırh malzemeleri olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmada, lantanit bileşikleri içeren farklı türdeki seramiklerin iyonlaştırıcı gama radyasyonuna karşı koruyucu malzeme olarak kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla geleneksel yöntemler kullanılarak üretildi. Üretilen malzemelerin iyonize foton zırhlama özelliklerini araştırmak için, 133Ba radyoizotopundan yayılan 81, 160, 223, 302, 356 ve 383 keV enerjilerde foton yoğunlukları (I ve I0) deneysel olarak ölçüldü ve ardından kütle zayıflama katsayısı (µm), Doğrusal zayıflama katsayıları (μ, cm-1), yarı değer kalınlığı (HVL), ortalama serbest yol (MFP), etkili atom numaraları (Zetk) ve elektron yoğunlukları (Nel) deneysel olarak türetilmiştir. Elde edilen sonuçlar EpiXS programından hesaplanan değerlerle karşılaştırıldı. Ayrıca hızlı nötronlar için eşdeğer absorbe doz (EAD) değerleri, Canberra NP-100B serisinden BF3 gaz orantılı nötron dedektörü ve 10 mCi aktiviteye sahip 241Am/Be nötron kaynağı kullanılarak ölçüldü. Ayrıca seramiklerin hızlı nötron zırhlama parametreleri (ΣR) de teorik olarak hesaplanmıştır. Anahtar kelimeler: Lantanitli bileşikler, Radyasyon, Radyasyon zırhlama, Seramik