Mezâkî Divanı'nda Ahenk Unsurları

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Sema İnci

Danışman: Murat Keklik

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Belagat sahasındaki ustalığını her defasında meydan okuyarak öven Mezâkî, söyleyiş tarzıyla gerek kendi çağdaşları gerekse kendinden sonra yetişen şairler üzerinde etkili olabilmiş ve eserine sanatçı kişiliğinin damgasını vurabilmiş müstesna şairlerden biridir. Akıcı, ezgili ve kendine has bir şekilde söz söyleme hünerine her fırsatta vurgu yapan Mezâkî, ahenkli üslubuyla dikkat çekmektedir. Şiirin estetik bir unsuru olan ahenk, Mezâkî'nin üslubunda önemli bir husus olarak ön plana çıkmaktadır. Şiire etkileyicilik katan bu müzikal unsur, Mezâkî'nin manzumelerinde güçlü bir şekilde varlığını hissettirmektedir. Mezâkî Divanı'nda ahenk, vezin, kafiye ve redif gibi ritmik unsurlarla beraber ses ve söz tekrarlarıyla sağlanmıştır. Güçlü musiki unsurlarıyla temin edilen bu müzikalite büyük oranda ses ve söz tekrarlarıyla meydana getirilmiştir. Kelime ve kelime grubu tekrarları, mısra tekrarları, ek tekrarları, paralelizm, aliterasyon ve asonans gibi ses ve söz tekrarlarına dayalı bu unsurlarla sağlanan ahenk, anlamdan soyutlanmış kuru bir ahenk değil, ses ve anlam öğesinin bir bütünlük oluşturduğu bir ahenk olma özelliğini göstermektedir. Mezâkî Divanı üzerine yaptığımız bu çalışmada ahenk vasıtası olan unsurlar incelenmiştir. Divan'da tespit edilen unsurlar üç bölüm hâlinde incelenmeye tabi tutulmuştur. Birinci bölümde söz tekrarlarıyla sağlanan ahenk, ikinci bölümde ses tekrarlarıyla sağlanan ahenk, üçüncü bölümde ise ritim başlığı altında vezin, kafiye ve redif incelenmiştir. Şiirin iki önemli unsuru olan ses ve anlam öğesini başarılı bir şekilde bir arada kullanan Mezâkî, bir söyleyiş mükemmelliği içerisinde şiirlerini kaleme almıştır. Anahtar Kelimeler : Mezâkî Divanı, Ahenk, Tekrarlar, Ritim, Ses ve Anlam.