Bölgesel kalkınma ve yatırım teşviklerinin istihdam üzerindeki etkileri: Van ili tekstil sektöründe bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İŞLETME YÖNETİMİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KENAN YÖNTEN
Danışman: Celal Kızıldere
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alan Van ili tekstil sektöründe uygulanan bölgesel kalkınma politikalarının ve yatırım teşviklerinin istihdam üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Van ili, özellikle el dokuması halılar, yün ürünleri ve diğer tekstil ürünleri ile tanınan bir bölge ili olmasına rağmen, ekonomik kalkınma ve işsizlik sorunları ile karşı karşıyadır. Bu çalışma, bölgesel kalkınma politikalarının önemini vurgulamakta ve Van ili tekstil sektöründeki faaliyet gösteren firmalara ilişkin bu politikaların işgücü piyasası üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Van ili tekstil sektöründe uygulanan bölgesel kalkınma politikalarının ve yatırım teşviklerinin tekstil şirketleri üzerindeki etkileri incelenmiştir. Araştırma türü açısından, bu çalışmada hem betimsel hem de nedensel bir araştırma tasarımı kullanılmıştır. Araştırmada anket tekniği kullanılarak verileri toplanmıştır. Bu araştırmada kullanılan anket formu Ağar (2022) çalışmasından alınmıştır. Anket formu 28 sorudan oluşmaktadır. Araştırmanın verileri 2024 yılı Mayıs ayı içerisinde toplanmıştır. Araştırmada anket formları aracılığıyla toplanan veriler IBM SPSS 26 programına aktarılmıştır ve araştırmanın analizleri bu program üzerinde gerçekleştirilmiştir. Analizlerde frekans, yüzde, aritmetik ortalama ve standart sapma gibi betimsel istatistikler kullanılmıştır. Gruplar arasındaki fark analizleri için tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testi kullanılmıştır. İlişki analizleri Ki-Kare testi kullanılarak yapılmıştır. İstatistiki anlamlılık %95 güven aralığında aranmıştır. Araştırma sonucunda; anketimize 45 firma cevaplanmış ve araştırmanın sonucunda şu bulgulara ulaşılmıştır. Van'daki tekstil şirketlerinin tamamına yakının en az bir türdeki teşviklerden yaralandıkları, en fazla istihdam ve yatırım türündeki teşviklerden yararlandıkları sonucuna ulaşılmıştır. Tekstil şirketleri en fazla Kalkınma Ajanslarının, KOSGEB'in ve Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının teşviklerinden yararlandıkları ve en sık aldıkları destek türleri ise açık ara sigorta pirimi işveren hissesi desteği olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle sigorta primi işveren hissesi desteği ile vergi indirimi desteğinin maliyetleri azaltıcı buldukları, yatırım teşvik politikalarının en önemli avantajı ise işçilik ve diğer maliyetleri azaltması ve yeni yatırım düşüncelerini ortaya çıkarması olduğunu düşünmektedirler. Van'daki tekstil şirketleri yatırımlarının her aşamasında kendilerine destek verilmesini beklemektedirler. Van'daki tekstil şirketlerinin aldıkları yatırımların onların bölgede kalıp yatırımlara devam etmelerine olumlu katkı sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Tekstil şirketlerinin, teşviklerin Van ilinde yeni sektörlere hareket getirmesi, teşviklerin Van iline yatırım çekmesi, teşviklerin kayıt dışı istihdamı azaltması, teşviklerin personel sayısını artırarak istihdam yaratması ve teşviklerin vergi yükünü azaltması etkilerinin daha belirgin olduğundan yatırım teşviklerinin ilindeki tekstil sektörünün büyümesine önemli katkı sağladığı bulgusu elde edilmiştir. Özellikle yeni işletmelerin kurulmasını teşvik eden vergi indirimleri ve teşvikler, işgücü piyasasında istihdamın artmasına yardımcı olmuştur. Bölgesel kalkınma politikaları, yerel işletmelerin büyümesini teşvik ederek işçi sayısını artırmayı hedeflemektedir. Bu politikalar, Van ilinin ekonomik kalkınması ve istihdam seviyelerinin artması için önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır. Anahtar Kelimeler : Bölgesel Kalkınma, Yatırım Teşvikleri, Devlet Destekleri, Van Sayfa Sayısı : 82 Tez Danışmanı : Doç. Dr. Celal KIZILDERE