KARPUZ (Citrullus lanatus (Thunb.) Mansf.) FİDE ÜRETİMİNDE BAZI YARARLI BAKTERİLER VE DENİZ YOSUNUNUN KULLANILABİLİRLİĞİNİN ARAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bahçe Bitkileri (Yl) (Tezli), Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Berfin ÖZEK

Danışman: Özlem Üzal

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bitkisel üretimde yüksek verim ve kalite hedefleri doğrultusunda, sağlıklı ve nitelikli fide yetiştirilmesi temel bir aşamayı temsil eder. Bu çalışmada, karpuz (Citrullus lanatus (Thunb.) Mansf.) üzerinde PGPR (Arthrobacter sp, Azospirillum lipoferum, Bacillus subtilis) türleri ile deniz yosunu özlerinin tek başına ve birlikte uygulanmasının bitkilerin büyüme ve gelişimi üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Araştırma kapsamında, Crimson Sweet çeşidine ait karpuz tohumları, torf ve perlit karışımından oluşan bir ortamda çimlendirilmiş ve ilk kotiledon yaprakları çıktığında saf su ile sulanmıştır. Uygulamalara, kotiledon yapraklar tam büyüklüğüne ulaştıktan sonra haftalık periyotlarla başlanmış ve fidelerin dikim olgunluğuna gelmesi beklenmiştir. Deneme sonucunda, bitki büyüme ölçümleri için gövde uzunluğu, gövde kalınlığı, yaprak sayısı, boğum arası mesafesi, kök uzunluğu gibi temel parametreler dikkate alınmıştır. Ayrıca yapraklar ve köklerin yaş ve kuru ağırlıkları ile bitkinin yeşil aksam ağırlığı detaylı bir şekilde ölçülmüştür. Bitki dokularının renk dağılımını incelemeye yönelik L, a, b*, C ve hue değerleri de analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, fide büyüme ve ağırlık parametrelerinde en iyi değerlerin bitki gelişimi açısından en yüksek verimin AZL+DY (Azospirillum lipoferum+Deniz yosunu) ve ArtB+DY (Arthrobacter sp + Deniz yosunu) kombinasyonlarıyla sağlandığını ortaya koymuştur. Klorofil (SPAD) miktarı bakımından en yüksek değerler BCS+DY (Bacillus subtilis+Deniz yosunu) ve kombinasyon (ArtB+BCS+AZL+DY) uygulamalarında ölçülmüştür. Renk ölçümlerinde ise ArtB (Arthrobacter sp) uygulamaları ve çeşitli kombinasyonlarının olumlu etkileri olduğu gözlemlenmiştir. Sonuç olarak, PGPR ve deniz yosunu özünün kombinasyon halinde kullanılmasının karpuz fidelerinin büyüme ve gelişimini desteklediği, tarımsal sürdürülebilirlik açısından önemli katkılar sağladığı kanıtlanmıştır. Bu tür uygulamaların, sağlıklı ve kaliteli fide üretimini teşvik ederek bitkisel üretimde verimliliği artırma potansiyeli yüksektir. Bu biyostimülantların birlikte kullanımının özellikle organik fide üretiminde etkili bir strateji olabileceği düşünülmektedir.